<?xml version="1.0" encoding="utf-8"?> <?xml-stylesheet type="text/xsl" href="/static/taisho.xsl"?> <TEI xmlns:cb="http://www.cbeta.org/ns/1.0" xml:lang="lzh-Hans-HK" xml:id="X45n0755"> <teiHeader> <fileDesc> <titleStmt> <title>Manji Shinsan Dainihon Zokuzōkyō, Electronic version, No. 755 起信论義疏</title> <title xml:lang="zh-Hans">卍新纂大日本续藏经数位版, No. 755 起信论義疏</title> <author>隋 昙延撰</author> <respStmt> <resp>Electronic Version by</resp> <name>CBETA</name> </respStmt> </titleStmt> <editionStmt> <edition>XML TEI P5</edition> <respStmt xml:id="resp1"><resp>corrections</resp><name>orig</name></respStmt> <respStmt xml:id="resp2"><resp>corrections</resp><name>Xuzangjing</name></respStmt> <respStmt xml:id="resp3"><resp>corrections</resp><name>CBETA</name></respStmt> <respStmt xml:id="resp4"><resp>corrections</resp><name>CBETA.maha</name></respStmt> </editionStmt> <extent>1卷</extent> <publicationStmt> <idno type="CBETA"> <idno type="canon">X</idno>.<idno type="vol">45</idno>.<idno type="no">755</idno> </idno> <distributor> <name>中华电子<persName>佛</persName>典协会 (CBETA)</name> <address> <addrLine><email>service@cbeta.org</email></addrLine> </address> </distributor> <availability> <p>Available for non-commercial use when distributed with this header intact.</p> </availability> <date>2022-10-12 23:43:51 +0800</date> </publicationStmt> <sourceDesc> <bibl> <title level="s">Manji Shinsan Dainihon Zokuzōkyō</title> <title level="s" xml:lang="zh-Hans">卍新纂大日本续藏经</title> <title level="m" xml:lang="zh-Hans">起信论義疏</title> </bibl> </sourceDesc> </fileDesc> <encodingDesc> <projectDesc> <p xml:lang="en" cb:type="ly">Input by CBETA, OCR by CBETA</p> <p xml:lang="zh-Hans" cb:type="ly">CBETA 人工输入，CBETA 扫瞄辨识</p> </projectDesc> <editorialDecl> <punctuation resp="#resp1"><p>原书标点</p></punctuation> </editorialDecl> <tagsDecl> <namespace name="http://www.tei-c.org/ns/1.0"> <tagUsage gi="rdg"> <listWit> <witness xml:id="wit.cbeta">【CB】</witness> <witness xml:id="wit.orig">【卍续】</witness> </listWit> </tagUsage> </namespace> </tagsDecl> <charDecl> <char xml:id="CB00830"> <charName>CBETA CHARACTER CB00830</charName> <mapping cb:dec="983870" type="PUA">U+F033E</mapping> <mapping type="unicode">U+28DC2</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>阙</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[门@报]</value></charProp></char> <char xml:id="CB01002"> <charName>CBETA CHARACTER CB01002</charName> <mapping cb:dec="984042" type="PUA">U+F03EA</mapping> <mapping type="unicode">U+3775</mapping><charProp><localName>composition</localName><value>[得-彳]</value></charProp></char> <char xml:id="CB02712"> <charName>CBETA CHARACTER CB02712</charName> <mapping cb:dec="985752" type="PUA">U+F0A98</mapping> <mapping type="unicode">U+205E6</mapping><charProp><localName>composition</localName><value>[冯-(烈-列)+廾]</value></charProp></char> </charDecl> </encodingDesc> <profileDesc> <langUsage> <language ident="en">English</language> <language ident="zh-Hans">Chinese (Traditional)</language> </langUsage> </profileDesc> <revisionDesc> <change when="2013-05-20"> <name>CW</name><name>Ray Chou 周邦信</name>P4 to P5 conversion by p4top5a.py, intended for publication </change> <change when="2006-11-17T16:29:13"> Zhou Bang-Xin (ed.) Created initial TEI XML version with BASICX.BAT </change> </revisionDesc> </teiHeader> <text><body> <milestone unit="juan" n="1"/> <pb ed="X" xml:id="X45.0755.0153c" n="0153c"/> <lb ed="X" n="0153c01"/> <lb ed="X" n="0153c02"/><cb:docNumber>No. 755</cb:docNumber> <lb ed="X" n="0153c03"/><lb ed="R071" n="0528a01"/><cb:juan fun="open" n="1"><cb:mulu type="卷" n="1"/><cb:jhead>大乘起信论義疏卷上</cb:jhead></cb:juan> <lb ed="X" n="0153c04"/> <lb ed="X" n="0153c05"/><lb ed="R071" n="0528a02"/><byline cb:type="author">昙延法师 撰</byline> <lb ed="X" n="0153c06"/><lb ed="R071" n="0528a03"/><cb:div><p xml:id="pX45p0153c0601">寻夫至运无崖。情虑莫识其原。玄通虚廓。视听罔知 <lb ed="X" n="0153c07"/><lb ed="R071" n="0528a04"/>其极。而为此通者。其唯心真如乎。如有体斯玄通者。 <lb ed="X" n="0153c08"/><lb ed="R071" n="0528a05"/>慧光遍法界。悟此至运者。慈雲满虚空。此乃普贤妙 <lb ed="X" n="0153c09"/><lb ed="R071" n="0528a06"/>德。即其人也。能令慈雲满<anchor xml:id="nkr_note_orig_0153019" n="0153019"/>空。義未足称为小。乃使智 <lb ed="X" n="0153c10"/><lb ed="R071" n="0528a07"/>光遍法界。義不可谓非大。不可谓非大故。大名从此 <lb ed="X" n="0153c11"/><lb ed="R071" n="0528a08"/>生焉。不足称为小故。小名从此没焉。故此真如。目之 <lb ed="X" n="0153c12"/><lb ed="R071" n="0528a09"/>曰大。悲智所遊。<anchor xml:id="nkr_note_orig_0153020" n="0153020"/>履谓为乘。此总释竟。</p> <lb ed="X" n="0153c13"/><lb ed="R071" n="0528a10"/><p xml:id="pX45p0153c1301">次别释。此别義有三种。一者体大義。此心真如体。遍 <lb ed="X" n="0153c14"/><lb ed="R071" n="0528a11"/>为一切法性。一切法有生灭染净异相。此真如平等。 <lb ed="X" n="0153c15"/><lb ed="R071" n="0528a12"/>无增减故。此義云何。若不能遍为一切法体。<anchor xml:id="nkr_note_orig_0153021" n="0153021"/>或得称 <lb ed="X" n="0153c16"/><lb ed="R071" n="0528a13"/>为小。既能<anchor xml:id="nkr_note_orig_0153022" n="0153022"/>为诸法体故。不可谓非大也。二者相大義。 <lb ed="X" n="0153c17"/><lb ed="R071" n="0528a14"/>此真如体。以诸功<anchor xml:id="nkr_note_orig_0153023" n="0153023"/>德为相。此复云何。此体于诸功德。 <lb ed="X" n="0153c18"/><lb ed="R071" n="0528a15"/>若有所不足。容可称为小。既具足无量性功德故。复 <pb ed="X" xml:id="X45.0755.0154a" n="0154a"/> <lb ed="X" n="0154a01"/><lb ed="R071" n="0528a16"/>不可谓非大。三者用大義。此真如相。以能生世出世 <lb ed="X" n="0154a02"/><lb ed="R071" n="0528a17"/>善因果为用。此云何知。若有因果。不从此生者。亦可 <lb ed="X" n="0154a03"/><lb ed="R071" n="0528a18"/>称为小。既一切因果。皆从此生故。更不可谓非大。由 <lb ed="X" n="0154a04"/><lb ed="R071" n="0528b01"/>此三義大故。慈悲依之满虚空。般若乘之遍法界。大 <lb ed="X" n="0154a05"/><lb ed="R071" n="0528b02"/>乘之名。从此生矣。</p> <lb ed="X" n="0154a06"/><lb ed="R071" n="0528b03"/><p xml:id="pX45p0154a0601">言起信者。此般若大悲。非复无因。因于大乘而生信 <lb ed="X" n="0154a07"/><lb ed="R071" n="0528b04"/>心。以彼三种众生愚暗不解故。于此真如三种大義。 <lb ed="X" n="0154a08"/><lb ed="R071" n="0528b05"/>不生信乐。菩萨大悲为令彼等生起正信。制作斯论。 <lb ed="X" n="0154a09"/><lb ed="R071" n="0528b06"/>故名起信。三种众生者。一身见众生。以愚痴故。起种 <lb ed="X" n="0154a10"/><lb ed="R071" n="0528b07"/>种我见。不信真如体義。为众生性。为令彼于自身信 <lb ed="X" n="0154a11"/><lb ed="R071" n="0528b08"/>有真如自体性義。复令远離种种我见过患故。示真 <lb ed="X" n="0154a12"/><lb ed="R071" n="0528b09"/>如体大義。二者顚倒众生。以暗障故。于真如功德。谓 <lb ed="X" n="0154a13"/><lb ed="R071" n="0528b10"/>非<anchor xml:id="nkr_note_add_0154a1301" n="0154a1301"/><anchor xml:id="beg0154a1301" n="0154a1301"/>己<anchor xml:id="end0154a1301"/>分。不生愿求。欲令<anchor xml:id="nkr_note_orig_0154001" n="0154001"/>彼真如功德相信有可得義。 <lb ed="X" n="0154a14"/><lb ed="R071" n="0528b11"/>复令远離跛驴心无进意过故。示真如相大義。三者 <lb ed="X" n="0154a15"/><lb ed="R071" n="0528b12"/>空乱意众生。以不解故。执无有物为空。不信真如有 <lb ed="X" n="0154a16"/><lb ed="R071" n="0528b13"/>无穷<anchor xml:id="nkr_note_orig_0154002" n="0154002"/>可作功德義。为令彼信有无穷功德。复令远離 <lb ed="X" n="0154a17"/><lb ed="R071" n="0528b14"/>乐空心过故。示真如用大義。</p> <lb ed="X" n="0154a18"/><lb ed="R071" n="0528b15"/><p xml:id="pX45p0154a1801">论者。若欲令此三种众生起于正信。复不可无由。必 <lb ed="X" n="0154a19"/><lb ed="R071" n="0528b16"/>因言论问答。显示于此三种大義。信方决定。故名论 <lb ed="X" n="0154a20"/><lb ed="R071" n="0528b17"/>也。</p> <lb ed="X" n="0154a21"/><lb ed="R071" n="0528b18"/><p xml:id="pX45p0154a2101">此论始终大分为三。序正流通。初之三偈明皈敬三 <lb ed="X" n="0154a22"/><lb ed="R071" n="0529a01"/>宝承力请加。此明其序。论曰有法<anchor xml:id="nkr_note_add_0154a2201" n="0154a2201"/><anchor xml:id="beg0154a2201" n="0154a2201"/>已<anchor xml:id="end0154a2201"/>下辨其正宗。末 <lb ed="X" n="0154a23"/><lb ed="R071" n="0529a02"/>後二偈明其流通。所以须皈敬者。但<name role="" type="person">马鸣</name>菩萨迹居 <lb ed="X" n="0154a24"/><lb ed="R071" n="0529a03"/>学地。若不蒙三宝与力。则甚深秘藏无以可宣。故须 <pb ed="X" xml:id="X45.0755.0154b" n="0154b"/> <lb ed="X" n="0154b01"/><lb ed="R071" n="0529a04"/>皈敬。既蒙圣力加被。方可能说。是以第二须陈论<anchor xml:id="nkr_note_orig_0154003" n="0154003"/>应 <lb ed="X" n="0154b02"/><lb ed="R071" n="0529a05"/>体。何故第三流通者。但菩萨本愿只在利他。不求<anchor xml:id="nkr_note_add_0154b0201" n="0154b0201"/><anchor xml:id="beg0154b0201" n="0154b0201"/>己<anchor xml:id="end0154b0201"/> <lb ed="X" n="0154b03"/><lb ed="R071" n="0529a06"/>利故也。</p> <lb ed="X" n="0154b04"/><lb ed="R071" n="0529a07"/><p xml:id="pX45p0154b0401">初文为二。前之两偈正明皈敬三宝。後一偈明皈敬 <lb ed="X" n="0154b05"/><lb ed="R071" n="0529a08"/>之意。初内复分为二。初皈命二字正明能皈。尽十方 <lb ed="X" n="0154b06"/><lb ed="R071" n="0529a09"/><anchor xml:id="nkr_note_add_0154b0601" n="0154b0601"/><anchor xml:id="beg0154b0601" n="0154b0601"/>已<anchor xml:id="end0154b0601"/>下明其所敬。</p> <lb ed="X" n="0154b07"/><lb ed="R071" n="0529a10"/><p xml:id="pX45p0154b0701">言皈命者有二意。一将<anchor xml:id="nkr_note_add_0154b0701" n="0154b0701"/><anchor xml:id="beg0154b0701" n="0154b0701"/>己<anchor xml:id="end0154b0701"/>慧命皈自所证。欲依证而 <lb ed="X" n="0154b08"/><lb ed="R071" n="0529a11"/>说也。二以三宝威力。能加诸说<anchor xml:id="nkr_note_orig_0154004" n="0154004"/>者。马<anchor xml:id="nkr_note_add_0154b0801" n="0154b0801"/><anchor xml:id="beg0154b0801" n="0154b0801"/>鸣<anchor xml:id="end0154b0801"/>大圣。亡<anchor xml:id="nkr_note_add_0154b0802" n="0154b0802"/><anchor xml:id="beg0154b0802" n="0154b0802"/>己<anchor xml:id="end0154b0802"/>性 <lb ed="X" n="0154b09"/><lb ed="R071" n="0529a12"/>命。请承与力也。</p> <lb ed="X" n="0154b10"/><lb ed="R071" n="0529a13"/><p xml:id="pX45p0154b1001">就所皈内。初总後别。尽十方者。此句是总。最勝下是 <lb ed="X" n="0154b11"/><lb ed="R071" n="0529a14"/>别。初言尽十方者。明所皈分齐。皈体为二。一就处言 <lb ed="X" n="0154b12"/><lb ed="R071" n="0529a15"/>十方。二就体言十方。三宝功德犹若虚空无有边际。 <lb ed="X" n="0154b13"/><lb ed="R071" n="0529a16"/>欲令众生皈依廣大生福无尽。别内为三。初有五句 <lb ed="X" n="0154b14"/><lb ed="R071" n="0529a17"/>明<persName>佛</persName>宝。次一明法宝。後一明僧宝。<persName>佛</persName>宝内为三。初二 <lb ed="X" n="0154b15"/><lb ed="R071" n="0529a18"/>句明法身<persName>佛</persName>。第三句明报身。後一句明化身<persName>佛</persName>。三宝 <lb ed="X" n="0154b16"/><lb ed="R071" n="0529b01"/>之義廣如别章。最勝业遍知者。此明法身<persName>佛</persName>。何以知。 <lb ed="X" n="0154b17"/><lb ed="R071" n="0529b02"/><anchor xml:id="nkr_note_orig_0154005" n="0154005"/>论云诸菩萨应见法身。恒与五业相应。无暂时離。故 <lb ed="X" n="0154b18"/><lb ed="R071" n="0529b03"/>知五业出过学地。故名最勝。五业者。一大悲业。二正 <lb ed="X" n="0154b19"/><lb ed="R071" n="0529b04"/>行业。三威德业。四方便业。五真实教业。此具如摄论。 <lb ed="X" n="0154b20"/><lb ed="R071" n="0529b05"/>逼知者。<persName>如来</persName>智身遍照法界。即理量二智也。色无碍 <lb ed="X" n="0154b21"/><lb ed="R071" n="0529b06"/>自在者。此明报身。诸<persName>佛</persName>妙色。以智慧为体。智自在故。 <lb ed="X" n="0154b22"/><lb ed="R071" n="0529b07"/>色亦无碍。救世大悲者。此明化身。随逐众生。拔苦与 <lb ed="X" n="0154b23"/><lb ed="R071" n="0529b08"/>乐。故称大悲。及彼身体相者<anchor xml:id="nkr_note_add_0154b2301" n="0154b2301"/><anchor xml:id="beg0154b2301" n="0154b2301"/>已<anchor xml:id="end0154b2301"/>下明法身。何以知。<anchor xml:id="nkr_note_orig_0154006" n="0154006"/>摄 <lb ed="X" n="0154b24"/><lb ed="R071" n="0529b09"/>论云。色身及行身<anchor xml:id="nkr_note_orig_0154007" n="0154007"/>业六因不成自性身。此既云法性 <pb ed="X" xml:id="X45.0755.0154c" n="0154c"/> <lb ed="X" n="0154c01"/><lb ed="R071" n="0529b10"/>真如。当知是本有非始起也。以上皈命贯通。故言及 <lb ed="X" n="0154c02"/><lb ed="R071" n="0529b11"/>也。今言及彼身体相者。是前二身体性。初言法性者。 <lb ed="X" n="0154c03"/><lb ed="R071" n="0529b12"/>转名示也。通以法界为体性。真如者。不异不二也。涛 <lb ed="X" n="0154c04"/><lb ed="R071" n="0529b13"/>者深廣无边。不增不<anchor xml:id="nkr_note_add_0154c0401" n="0154c0401"/><anchor xml:id="beg0154c0401" n="0154c0401"/>减<anchor xml:id="end0154c0401"/>。大身众生不能穷其底。故云 <lb ed="X" n="0154c05"/><lb ed="R071" n="0529b14"/>深。以况性海。非学地所及也。廣者。法雲大士未达其 <lb ed="X" n="0154c06"/><lb ed="R071" n="0529b15"/>际也。无增无减者。众流投之不增。出生诸河不减。以 <lb ed="X" n="0154c07"/><lb ed="R071" n="0529b16"/>况性海。智满德备不增。惑消治息不减也。无量功德 <lb ed="X" n="0154c08"/><lb ed="R071" n="0529b17"/>藏者。此明法宝藏积一切恒河诸行功德。三世诸<persName>佛</persName> <lb ed="X" n="0154c09"/><lb ed="R071" n="0529b18"/>从此出生。故云无量功德藏。如实修行者。此句明僧 <lb ed="X" n="0154c10"/><lb ed="R071" n="0530a01"/>宝。一切菩萨恒顺法性修行。故名如实。</p> <lb ed="X" n="0154c11"/><lb ed="R071" n="0530a02"/><p xml:id="pX45p0154c1101">次释第二皈敬之意。此有四意者。为令众生者此第 <lb ed="X" n="0154c12"/><lb ed="R071" n="0530a03"/>一明为三种众生。一者空乱意众生。疑无一切物。二 <lb ed="X" n="0154c13"/><lb ed="R071" n="0530a04"/>外道众生。疑有众生我。三二乘众生。疑有法我。除疑 <lb ed="X" n="0154c14"/><lb ed="R071" n="0530a05"/>捨<anchor xml:id="nkr_note_add_0154c1401" n="0154c1401"/><anchor xml:id="beg0154c1401" n="0154c1401"/>邪<anchor xml:id="end0154c1401"/>执者此明第二捨惑除疑者。以彼地前愿乐。初 <lb ed="X" n="0154c15"/><lb ed="R071" n="0530a06"/>心取空乱意。疑一切法悉皆空寂。不信自身有真如 <lb ed="X" n="0154c16"/><lb ed="R071" n="0530a07"/>性。为遣所疑故。明有<persName>如来</persName>藏性不空之法。令離妄执。 <lb ed="X" n="0154c17"/><lb ed="R071" n="0530a08"/>此即起下显示正義。为治疑惑捨耶者。以彼外道身 <lb ed="X" n="0154c18"/><lb ed="R071" n="0530a09"/>见众生。计身有我。能作受者。为遣此疑故。为示自身 <lb ed="X" n="0154c19"/><lb ed="R071" n="0530a10"/>有梨耶识。摄<anchor xml:id="nkr_note_orig_0154008" n="0154008"/>治染净。令彼了知。<anchor xml:id="nkr_note_orig_0154009" n="0154009"/>治耶见除执<anchor xml:id="nkr_note_orig_0154010" n="0154010"/>者。以二 <lb ed="X" n="0154c20"/><lb ed="R071" n="0530a11"/>乘不了教意。谓苦无常以为宗极<anchor xml:id="nkr_note_orig_0154011" n="0154011"/>故。为示真如常乐 <lb ed="X" n="0154c21"/><lb ed="R071" n="0530a12"/>四德。令体教意。随顺修行。究竟<persName>佛</persName>果。此二即起下对 <lb ed="X" n="0154c22"/><lb ed="R071" n="0530a13"/>治邪执。起大乘正信者。此第三明所起行。令彼三种 <lb ed="X" n="0154c23"/><lb ed="R071" n="0530a14"/>众生。于心真如三种大義。生起正信。即起下分别发 <lb ed="X" n="0154c24"/><lb ed="R071" n="0530a15"/>趣道相修行信心分。<persName>佛</persName>种不断故者。第四明修行所 <pb ed="X" xml:id="X45.0755.0155a" n="0155a"/> <lb ed="X" n="0155a01"/><lb ed="R071" n="0530a16"/>成。依前信心至十解<anchor xml:id="nkr_note_add_0155a0101" n="0155a0101"/><anchor xml:id="beg0155a0101" n="0155a0101"/>已<anchor xml:id="end0155a0101"/>上。成圣种姓。令<persName>佛</persName>种不断。即 <lb ed="X" n="0155a02"/><lb ed="R071" n="0530a17"/>起下劝修利益分。故下论言。若人闻是法<anchor xml:id="nkr_note_add_0155a0201" n="0155a0201"/><anchor xml:id="beg0155a0201" n="0155a0201"/>已<anchor xml:id="end0155a0201"/>。不生怯 <lb ed="X" n="0155a03"/><lb ed="R071" n="0530a18"/>弱。当知是人定绍<persName>佛</persName>种。</p> <lb ed="X" n="0155a04"/><lb ed="R071" n="0530b01"/><p xml:id="pX45p0155a0401">长行下第二正陈论体。文内有三。初略明缘起。说有 <lb ed="X" n="0155a05"/><lb ed="R071" n="0530b02"/>五分<anchor xml:id="nkr_note_add_0155a0501" n="0155a0501"/><anchor xml:id="beg0155a0501" n="0155a0501"/>已<anchor xml:id="end0155a0501"/>下开立章本。初说因缘<anchor xml:id="nkr_note_add_0155a0502" n="0155a0502"/><anchor xml:id="beg0155a0502" n="0155a0502"/>已<anchor xml:id="end0155a0502"/>下随章别释。</p> <lb ed="X" n="0155a06"/><lb ed="R071" n="0530b03"/><p xml:id="pX45p0155a0601">有法者。谓一心真如<anchor xml:id="nkr_note_orig_0155001" n="0155001"/>实体本法。能起摩诃衍信根者。 <lb ed="X" n="0155a07"/><lb ed="R071" n="0530b04"/>能令众生依之修行。增长净信。是故应说者。三世菩 <lb ed="X" n="0155a08"/><lb ed="R071" n="0530b05"/>萨皆依此法得成净信。是以论主顺本常则。说示未 <lb ed="X" n="0155a09"/><lb ed="R071" n="0530b06"/>闻。</p> <lb ed="X" n="0155a10"/><lb ed="R071" n="0530b07"/><p xml:id="pX45p0155a1001">说有五分<anchor xml:id="nkr_note_add_0155a1001" n="0155a1001"/><anchor xml:id="beg0155a1001" n="0155a1001"/>已<anchor xml:id="end0155a1001"/>下次明第二开章。就内有三。初之一章 <lb ed="X" n="0155a11"/><lb ed="R071" n="0530b08"/>明开序分。次後三章明开正宗。後一章开于流通。起 <lb ed="X" n="0155a12"/><lb ed="R071" n="0530b09"/>说有由。故先明其序。序義既彰。正宗宣显。是以第二 <lb ed="X" n="0155a13"/><lb ed="R071" n="0530b10"/>次辨正宗。宗本既立。是以第三歎论殊勝。传益未来。</p> <lb ed="X" n="0155a14"/><lb ed="R071" n="0530b11"/><p xml:id="pX45p0155a1401">就解释<anchor xml:id="nkr_note_orig_0155002" n="0155002"/>门复分为三。初释序分。第二立義分<anchor xml:id="nkr_note_add_0155a1401" n="0155a1401"/><anchor xml:id="beg0155a1401" n="0155a1401"/>已<anchor xml:id="end0155a1401"/>下次 <lb ed="X" n="0155a15"/><lb ed="R071" n="0530b12"/>辨正宗。劝修利益分<anchor xml:id="nkr_note_add_0155a1501" n="0155a1501"/><anchor xml:id="beg0155a1501" n="0155a1501"/>已<anchor xml:id="end0155a1501"/>下次释流通。</p> <lb ed="X" n="0155a16"/><lb ed="R071" n="0530b13"/><p xml:id="pX45p0155a1601">释序分内复分为三。初说因缘分者。题章起说。问曰 <lb ed="X" n="0155a17"/><lb ed="R071" n="0530b14"/><anchor xml:id="nkr_note_add_0155a1701" n="0155a1701"/><anchor xml:id="beg0155a1701" n="0155a1701"/>已<anchor xml:id="end0155a1701"/>下第二明起说因缘。问曰修多罗<anchor xml:id="nkr_note_add_0155a1702" n="0155a1702"/><anchor xml:id="beg0155a1702" n="0155a1702"/>已<anchor xml:id="end0155a1702"/>下第三问答。 <lb ed="X" n="0155a18"/><lb ed="R071" n="0530b15"/>明须说之意。</p> <lb ed="X" n="0155a19"/><lb ed="R071" n="0530b16"/><p xml:id="pX45p0155a1901">就第二起说因缘内有二。初问後答。答文有三。初擧 <lb ed="X" n="0155a20"/><lb ed="R071" n="0530b17"/>教总答。云何下第二别明八种因缘。有如是<anchor xml:id="nkr_note_add_0155a2001" n="0155a2001"/><anchor xml:id="beg0155a2001" n="0155a2001"/>已<anchor xml:id="end0155a2001"/>下第 <lb ed="X" n="0155a21"/><lb ed="R071" n="0530b18"/>三结答。</p> <lb ed="X" n="0155a22"/><lb ed="R071" n="0531a01"/><p xml:id="pX45p0155a2201">云何为八者寄问发起。</p> <lb ed="X" n="0155a23"/><lb ed="R071" n="0531a02"/><p xml:id="pX45p0155a2301">一者<anchor xml:id="nkr_note_add_0155a2301" n="0155a2301"/><anchor xml:id="beg0155a2301" n="0155a2301"/>已<anchor xml:id="end0155a2301"/>下题章解释。就此八内。初一是总。後七是 <lb ed="X" n="0155a24"/><lb ed="R071" n="0531a03"/>别。因缘总相者。此有二意。所谓为令众生離一切苦 <pb ed="X" xml:id="X45.0755.0155b" n="0155b"/> <lb ed="X" n="0155b01"/><lb ed="R071" n="0531a04"/>得究竟乐者。令離分段变易等苦。得<anchor xml:id="nkr_note_orig_0155003" n="0155003"/>无上涅槃常乐 <lb ed="X" n="0155b02"/><lb ed="R071" n="0531a05"/>我净。此明异二乘。非求世间名利相恭敬故者。此明 <lb ed="X" n="0155b03"/><lb ed="R071" n="0531a06"/>不同凡夫唯求世利。而起言说。为欲解释<persName>如来</persName>根本 <lb ed="X" n="0155b04"/><lb ed="R071" n="0531a07"/>義<anchor xml:id="nkr_note_orig_0155004" n="0155004"/>等者<anchor xml:id="nkr_note_add_0155b0401" n="0155b0401"/><anchor xml:id="beg0155b0401" n="0155b0401"/>已<anchor xml:id="end0155b0401"/>下次明别相。此文有三。初三生起。次二令 <lb ed="X" n="0155b05"/><lb ed="R071" n="0531a08"/>诸众生如理通达根本深義。<anchor xml:id="nkr_note_orig_0155005" n="0155005"/>谬小乘粗浅道理<anchor xml:id="nkr_note_orig_0155006" n="0155006"/>为究 <lb ed="X" n="0155b06"/><lb ed="R071" n="0531a09"/>竟。此即起下显示正義。为令善根成就众生至不退 <lb ed="X" n="0155b07"/><lb ed="R071" n="0531a10"/>信者。为令二乘迴心入大及信位菩萨入正定聚堪 <lb ed="X" n="0155b08"/><lb ed="R071" n="0531a11"/>任不退。此即起下分别发趣道相。为令善根微少众 <lb ed="X" n="0155b09"/><lb ed="R071" n="0531a12"/>生者。为令身见众生始入<persName>佛</persName>法者。示修行信心想。此 <lb ed="X" n="0155b10"/><lb ed="R071" n="0531a13"/>则起下修行信心分。为示方便消恶业障者。对阐提 <lb ed="X" n="0155b11"/><lb ed="R071" n="0531a14"/>众生始起信心。云<anchor xml:id="nkr_note_orig_0155007" n="0155007"/>消邪见网<anchor xml:id="nkr_note_orig_0155008" n="0155008"/>业障故。此文有二。初句 <lb ed="X" n="0155b12"/><lb ed="R071" n="0531a15"/>除业障。善护其心下令不起烦恼。即離烦恼障。此起 <lb ed="X" n="0155b13"/><lb ed="R071" n="0531a16"/>下对治邪执。亦即生下廣释。止内擧定。难以教灭。修 <lb ed="X" n="0155b14"/><lb ed="R071" n="0531a17"/>习止观对治凡夫二乘心过者。止者证真<anchor xml:id="nkr_note_orig_0155009" n="0155009"/>如。观者了 <lb ed="X" n="0155b15"/><lb ed="R071" n="0531a18"/>因缘智。云何对治。<anchor xml:id="nkr_note_orig_0155010" n="0155010"/>既诸法同如故。则令凡夫不住著 <lb ed="X" n="0155b16"/><lb ed="R071" n="0531b01"/>世间生死。既知无苦可畏。则治二乘怯弱之见。了因 <lb ed="X" n="0155b17"/><lb ed="R071" n="0531b02"/>缘智。知善恶二因感苦乐两报。凡夫闻<anchor xml:id="nkr_note_add_0155b1701" n="0155b1701"/><anchor xml:id="beg0155b1701" n="0155b1701"/>已<anchor xml:id="end0155b1701"/>。<anchor xml:id="nkr_note_orig_0155011" n="0155011"/>废恶修善。 <lb ed="X" n="0155b18"/><lb ed="R071" n="0531b03"/>能治不修善根过。二乘闻业果不失。起于大悲。愍苦 <lb ed="X" n="0155b19"/><lb ed="R071" n="0531b04"/>众生。此治不起大悲过。此即起下止观对治。专念方 <lb ed="X" n="0155b20"/><lb ed="R071" n="0531b05"/>便生于<persName>佛</persName>前不退信心者。此示外凡发心。令其不退。 <lb ed="X" n="0155b21"/><lb ed="R071" n="0531b06"/>此即起下。复次众生初学是法。欲求正信。其心怯弱。 <lb ed="X" n="0155b22"/><lb ed="R071" n="0531b07"/>惧其有退。故教专念愿生净土。不失信心为示利益 <lb ed="X" n="0155b23"/><lb ed="R071" n="0531b08"/>劝修行故者。初诸众生依法修行。得于利益。此即起 <lb ed="X" n="0155b24"/><lb ed="R071" n="0531b09"/>下劝修利益分。</p> <pb ed="X" xml:id="X45.0755.0155c" n="0155c"/> <lb ed="X" n="0155c01"/><lb ed="R071" n="0531b10"/><p xml:id="pX45p0155c0101">有如是等因缘所以造论者。此则第三结益。</p> <lb ed="X" n="0155c02"/><lb ed="R071" n="0531b11"/><p xml:id="pX45p0155c0201">问曰<anchor xml:id="nkr_note_add_0155c0201" n="0155c0201"/><anchor xml:id="beg0155c0201" n="0155c0201"/>已<anchor xml:id="end0155c0201"/>下。大段第三问答明须说之意。此文有二。初 <lb ed="X" n="0155c03"/><lb ed="R071" n="0531b12"/>问後答。答内有三。初总答。众生根行不等。所以须说。 <lb ed="X" n="0155c04"/><lb ed="R071" n="0531b13"/>谓<persName>如来</persName>在世<anchor xml:id="nkr_note_add_0155c0401" n="0155c0401"/><anchor xml:id="beg0155c0401" n="0155c0401"/>已<anchor xml:id="end0155c0401"/>下第二别答。如是此论<anchor xml:id="nkr_note_add_0155c0402" n="0155c0402"/><anchor xml:id="beg0155c0402" n="0155c0402"/>已<anchor xml:id="end0155c0402"/>下第三总 <lb ed="X" n="0155c05"/><lb ed="R071" n="0531b14"/>结。</p> <lb ed="X" n="0155c06"/><lb ed="R071" n="0531b15"/><p xml:id="pX45p0155c0601">说意根行不等者。利则乐略。钝则欣廣。自有依经得 <lb ed="X" n="0155c07"/><lb ed="R071" n="0531b16"/>解。假论方悟。</p> <lb ed="X" n="0155c08"/><lb ed="R071" n="0531b17"/><p xml:id="pX45p0155c0801"><persName>如来</persName>在世者。下别显说相内有二。初明不须说。<persName>如来</persName> <lb ed="X" n="0155c09"/><lb ed="R071" n="0531b18"/>灭後<anchor xml:id="nkr_note_add_0155c0901" n="0155c0901"/><anchor xml:id="beg0155c0901" n="0155c0901"/>已<anchor xml:id="end0155c0901"/>下次明有须说。就不须说内有五。<persName>如来</persName>在世 <lb ed="X" n="0155c10"/><lb ed="R071" n="0532a01"/>是第一时勝。众生利根。此明第二受法人勝。能说之 <lb ed="X" n="0155c11"/><lb ed="R071" n="0532a02"/>人<anchor xml:id="nkr_note_add_0155c1101" n="0155c1101"/><anchor xml:id="beg0155c1101" n="0155c1101"/>已<anchor xml:id="end0155c1101"/>下。第三明说者勝。圆音一演异类各解。此明第 <lb ed="X" n="0155c12"/><lb ed="R071" n="0532a03"/>四说法利益勝。此明<persName>如来</persName>三轮教化。身则现于神通。 <lb ed="X" n="0155c13"/><lb ed="R071" n="0532a04"/>放光除障。口则用音演法。意则内智加于闻者。则不 <lb ed="X" n="0155c14"/><lb ed="R071" n="0532a05"/>须论。第五结不须说也。法器既严。时非像季。逢<persName>佛</persName>强 <lb ed="X" n="0155c15"/><lb ed="R071" n="0532a06"/>缘。圆音遍益。有疑斯遣。如对镜视像。故不须说论。若 <lb ed="X" n="0155c16"/><lb ed="R071" n="0532a07"/>我<persName>如来</persName>灭後有二种。一者依经得解。二者藉论取悟。 <lb ed="X" n="0155c17"/><lb ed="R071" n="0532a08"/>依经得解复有二种。一者钝根。要藉繁文方始得解。 <lb ed="X" n="0155c18"/><lb ed="R071" n="0532a09"/>二者利根。能以身力少闻而能多悟。此之二人则不 <lb ed="X" n="0155c19"/><lb ed="R071" n="0532a10"/>须论。或有众生。至取解者。依论得解。亦有二种。一者 <lb ed="X" n="0155c20"/><lb ed="R071" n="0532a11"/>依于廣论。然後得解。二者因略。得悟。此後二人则须 <lb ed="X" n="0155c21"/><lb ed="R071" n="0532a12"/>说论。此则示受解缘别。宜廣闻略。则示根行不等。</p> <lb ed="X" n="0155c22"/><lb ed="R071" n="0532a13"/><p xml:id="pX45p0155c2201">如<anchor xml:id="nkr_note_orig_0155012" n="0155012"/>是论为欲总摄。乃至应说此论者。此是第三总结 <lb ed="X" n="0155c23"/><lb ed="R071" n="0532a14"/>须说之意。是中廣大深法无边義者。一心真如包容 <lb ed="X" n="0155c24"/><lb ed="R071" n="0532a15"/>无外。故云廣大。即此心体。其二无我名为深法。三际 <pb ed="X" xml:id="X45.0755.0156a" n="0156a"/> <lb ed="X" n="0156a01"/><lb ed="R071" n="0532a16"/>不摄。故曰无边。</p> <lb ed="X" n="0156a02"/><lb ed="R071" n="0532a17"/><p xml:id="pX45p0156a0201">次说立義分。身下第二次释正宗。次第释上三章。即 <lb ed="X" n="0156a03"/><lb ed="R071" n="0532a18"/>为三分。初释立義。次释解释。後释修行信心<anchor xml:id="nkr_note_orig_0156001" n="0156001"/>分。初文 <lb ed="X" n="0156a04"/><lb ed="R071" n="0532b01"/>有二。初结上生下。摩诃衍<anchor xml:id="nkr_note_add_0156a0401" n="0156a0401"/><anchor xml:id="beg0156a0401" n="0156a0401"/>已<anchor xml:id="end0156a0401"/>下正明立義。此文有三。 <lb ed="X" n="0156a05"/><lb ed="R071" n="0532b02"/>一牒法擧義。云何为二<anchor xml:id="nkr_note_add_0156a0501" n="0156a0501"/><anchor xml:id="beg0156a0501" n="0156a0501"/>已<anchor xml:id="end0156a0501"/>下第二以数列名。所言法 <lb ed="X" n="0156a06"/><lb ed="R071" n="0532b03"/>者<anchor xml:id="nkr_note_add_0156a0601" n="0156a0601"/><anchor xml:id="beg0156a0601" n="0156a0601"/>已<anchor xml:id="end0156a0601"/>下第三依名解释。</p> <lb ed="X" n="0156a07"/><lb ed="R071" n="0532b04"/><p xml:id="pX45p0156a0701">言摩诃衍者。此翻名大乘。此句总示一部宗要。以大 <lb ed="X" n="0156a08"/><lb ed="R071" n="0532b05"/>乘为宗。</p> <lb ed="X" n="0156a09"/><lb ed="R071" n="0532b06"/><p xml:id="pX45p0156a0901">就依名释内有二。初释立法。即起下显示正義者。依 <lb ed="X" n="0156a10"/><lb ed="R071" n="0532b07"/>一心法<anchor xml:id="nkr_note_add_0156a1001" n="0156a1001"/><anchor xml:id="beg0156a1001" n="0156a1001"/>已<anchor xml:id="end0156a1001"/>下乃至起用熏习故无有断第二释立義。 <lb ed="X" n="0156a11"/><lb ed="R071" n="0532b08"/>即起下复次真如自体相者<anchor xml:id="nkr_note_add_0156a1101" n="0156a1101"/><anchor xml:id="beg0156a1101" n="0156a1101"/>已<anchor xml:id="end0156a1101"/>下乃至以真如自在 <lb ed="X" n="0156a12"/><lb ed="R071" n="0532b09"/>用義故。</p> <lb ed="X" n="0156a13"/><lb ed="R071" n="0532b10"/><p xml:id="pX45p0156a1301">释立法<anchor xml:id="nkr_note_orig_0156002" n="0156002"/>门有二。所言法者。此句题章。谓众生心者<anchor xml:id="nkr_note_add_0156a1301" n="0156a1301"/><anchor xml:id="beg0156a1301" n="0156a1301"/>已<anchor xml:id="end0156a1301"/> <lb ed="X" n="0156a14"/><lb ed="R071" n="0532b11"/>下释之内有三。初<anchor xml:id="nkr_note_orig_0156003" n="0156003"/>言众生心者。此总出法体。此则生 <lb ed="X" n="0156a15"/><lb ed="R071" n="0532b12"/>下依一心法有二种门。是心则摄世出世法者第二 <lb ed="X" n="0156a16"/><lb ed="R071" n="0532b13"/>明心法義用。即生下是二种门皆各总摄一切法。此 <lb ed="X" n="0156a17"/><lb ed="R071" n="0532b14"/>释真如生灭二门。皆各摄一切法。依于此心显示摩 <lb ed="X" n="0156a18"/><lb ed="R071" n="0532b15"/>诃衍義<anchor xml:id="nkr_note_add_0156a1801" n="0156a1801"/><anchor xml:id="beg0156a1801" n="0156a1801"/>已<anchor xml:id="end0156a1801"/>下第三释。是心则摄世出世法義。即生下 <lb ed="X" n="0156a19"/><lb ed="R071" n="0532b16"/>心真如者<anchor xml:id="nkr_note_add_0156a1901" n="0156a1901"/><anchor xml:id="beg0156a1901" n="0156a1901"/>已<anchor xml:id="end0156a1901"/>下别释真如生灭二门。</p> <lb ed="X" n="0156a20"/><lb ed="R071" n="0532b17"/><p xml:id="pX45p0156a2001">初<anchor xml:id="note_star_1" n="0156003" type="star"/>言众生心者。此总出法体。即是六七识心。以能显 <lb ed="X" n="0156a21"/><lb ed="R071" n="0532b18"/>示。故名为法。是心则摄世出世法者。此第二明心法 <lb ed="X" n="0156a22"/><lb ed="R071" n="0533a01"/>義用。是心有二。一能分别。<anchor xml:id="nkr_note_orig_0156004" n="0156004"/>依名字相。以能显示色相 <lb ed="X" n="0156a23"/><lb ed="R071" n="0533a02"/>義故。即摄世间法。二分别体。谓心真如相。以能<anchor xml:id="nkr_note_orig_0156005" n="0156005"/>示出 <lb ed="X" n="0156a24"/><lb ed="R071" n="0533a03"/>世義。即摄出世法。依于此心显示摩诃衍義者。此则 <pb ed="X" xml:id="X45.0755.0156b" n="0156b"/> <lb ed="X" n="0156b01"/><lb ed="R071" n="0533a04"/>第三依法以显義。此文有二。初总。何以故<anchor xml:id="nkr_note_add_0156b0101" n="0156b0101"/><anchor xml:id="beg0156b0101" n="0156b0101"/>已<anchor xml:id="end0156b0101"/>下释。依 <lb ed="X" n="0156b02"/><lb ed="R071" n="0533a05"/>于此总显示摩诃衍義者。以此心法有三种義故。所 <lb ed="X" n="0156b03"/><lb ed="R071" n="0533a06"/>以能示大乘義。何以故者此问意。众生心者是世法。 <lb ed="X" n="0156b04"/><lb ed="R071" n="0533a07"/>但应摄世间法。何以复能摄出世法故。是心真如相 <lb ed="X" n="0156b05"/><lb ed="R071" n="0533a08"/><anchor xml:id="nkr_note_add_0156b0501" n="0156b0501"/><anchor xml:id="beg0156b0501" n="0156b0501"/>已<anchor xml:id="end0156b0501"/>下答。以此心有<anchor xml:id="nkr_note_orig_0156006" n="0156006"/>三种相。一者心真如相。能示大乘 <lb ed="X" n="0156b06"/><lb ed="R071" n="0533a09"/>体。即摄出世法。二心生灭相。能示大乘自体相用。即 <lb ed="X" n="0156b07"/><lb ed="R071" n="0533a10"/>摄世间法。此文有二。初言是心真如相者。是即生下 <lb ed="X" n="0156b08"/><lb ed="R071" n="0533a11"/>别释心真如门。是心生灭因缘相以下第二即生下 <lb ed="X" n="0156b09"/><lb ed="R071" n="0533a12"/>别释心生灭门。是心真如相者。心之体实。即是是如 <lb ed="X" n="0156b10"/><lb ed="R071" n="0533a13"/>也。能显示摩诃衍体故者。真如即是大乘法体。<anchor xml:id="nkr_note_orig_0156007" n="0156007"/>是心 <lb ed="X" n="0156b11"/><lb ed="R071" n="0533a14"/>生灭因缘者。文复有二。初言是心生灭因缘相者。即 <lb ed="X" n="0156b12"/><lb ed="R071" n="0533a15"/>生下释生灭心章。能示摩诃衍身体相用故者。即生 <lb ed="X" n="0156b13"/><lb ed="R071" n="0533a16"/>下有四种法熏习義故。染法净法起不断绝章。初文 <lb ed="X" n="0156b14"/><lb ed="R071" n="0533a17"/>有三。心生灭者。即生下释心生灭章因缘二字。第二 <lb ed="X" n="0156b15"/><lb ed="R071" n="0533a18"/>即生下复次生法因缘者<anchor xml:id="nkr_note_add_0156b1501" n="0156b1501"/><anchor xml:id="beg0156b1501" n="0156b1501"/>已<anchor xml:id="end0156b1501"/>下释生灭因缘章。相之 <lb ed="X" n="0156b16"/><lb ed="R071" n="0533b01"/>一字。第三即生下复次分别生灭相者<anchor xml:id="nkr_note_add_0156b1601" n="0156b1601"/><anchor xml:id="beg0156b1601" n="0156b1601"/>已<anchor xml:id="end0156b1601"/>下释相章。 <lb ed="X" n="0156b17"/><lb ed="R071" n="0533b02"/><anchor xml:id="nkr_note_orig_0156008" n="0156008"/>令言是心生灭因缘相者。心势始起。目之为生。心势 <lb ed="X" n="0156b18"/><lb ed="R071" n="0533b03"/>尽故。名之为灭。本识变成。功德生心。因本识变成尘 <lb ed="X" n="0156b19"/><lb ed="R071" n="0533b04"/>境。为生心缘。由此因缘。一切染法从无始来常流不 <lb ed="X" n="0156b20"/><lb ed="R071" n="0533b05"/>断。一切净法。次第增长故。相者。谓所生心有粗细相 <lb ed="X" n="0156b21"/><lb ed="R071" n="0533b06"/>相也。</p> <lb ed="X" n="0156b22"/><lb ed="R071" n="0533b07"/><p xml:id="pX45p0156b2201">能示摩诃衍自体相用故者。谓摩诃衍有自体相用。 <lb ed="X" n="0156b23"/><lb ed="R071" n="0533b08"/>能<anchor xml:id="nkr_note_orig_0156009" n="0156009"/>所成生灭心法。非谓心法有自体成此相用。又复 <lb ed="X" n="0156b24"/><lb ed="R071" n="0533b09"/>此六七生灭心相。相虽复前後。刹那无量差别。穷至 <pb ed="X" xml:id="X45.0755.0156c" n="0156c"/> <lb ed="X" n="0156c01"/><lb ed="R071" n="0533b10"/>实体。更无异相。故名真如相。即用此相。示摩诃衍体。 <lb ed="X" n="0156c02"/><lb ed="R071" n="0533b11"/>此云何示。以本识是诸识种子。此种子识。若体异者。 <lb ed="X" n="0156c03"/><lb ed="R071" n="0533b12"/>所生诸识。旧各别体。寻求诸识。无各体故。即验本识 <lb ed="X" n="0156c04"/><lb ed="R071" n="0533b13"/>体无有二。此明第一示其体義。第二心生灭相者。明 <lb ed="X" n="0156c05"/><lb ed="R071" n="0533b14"/>此本识是三性识种子。而此种子若未生时。与彼本 <lb ed="X" n="0156c06"/><lb ed="R071" n="0533b15"/>识。互相依隐。不显自性。至于生时。功能方现。是故有 <lb ed="X" n="0156c07"/><lb ed="R071" n="0533b16"/>生灭相。能示大乘相。言显用者。此识前後相资<anchor xml:id="nkr_note_orig_0156010" n="0156010"/>功德 <lb ed="X" n="0156c08"/><lb ed="R071" n="0533b17"/>成。即验本识为因缘性。又复藏识因时有厌求业用。 <lb ed="X" n="0156c09"/><lb ed="R071" n="0533b18"/>果时起应化益物。此示大乘用義。何以持言大乘自 <lb ed="X" n="0156c10"/><lb ed="R071" n="0534a01"/>体相用者。若依大乘。明染净熏习不断。小乘则无。是 <lb ed="X" n="0156c11"/><lb ed="R071" n="0534a02"/>故心生灭因缘相。能示摩诃衍自体相用故也。</p> <lb ed="X" n="0156c12"/><lb ed="R071" n="0534a03"/><p xml:id="pX45p0156c1201">所言義者。自下释第二義章。此即起下显示正義章 <lb ed="X" n="0156c13"/><lb ed="R071" n="0534a04"/>内。复次真如自体相者<anchor xml:id="nkr_note_add_0156c1301" n="0156c1301"/><anchor xml:id="beg0156c1301" n="0156c1301"/>已<anchor xml:id="end0156c1301"/>下第二释立義门。此文有 <lb ed="X" n="0156c14"/><lb ed="R071" n="0534a05"/>三。初言義者则有三种者。此则显章擧数。云何<anchor xml:id="nkr_note_add_0156c1401" n="0156c1401"/><anchor xml:id="beg0156c1401" n="0156c1401"/>已<anchor xml:id="end0156c1401"/>下 <lb ed="X" n="0156c15"/><lb ed="R071" n="0534a06"/>第二问数。下之名一者<anchor xml:id="nkr_note_add_0156c1501" n="0156c1501"/><anchor xml:id="beg0156c1501" n="0156c1501"/>已<anchor xml:id="end0156c1501"/>下显章别释。此体相用生 <lb ed="X" n="0156c16"/><lb ed="R071" n="0534a07"/>下二章。初体相二门。即生下复次真如自体相者双 <lb ed="X" n="0156c17"/><lb ed="R071" n="0534a08"/>题二章。廣释其義。三用门即生下复次真如用者<anchor xml:id="nkr_note_add_0156c1701" n="0156c1701"/><anchor xml:id="beg0156c1701" n="0156c1701"/>已<anchor xml:id="end0156c1701"/> <lb ed="X" n="0156c18"/><lb ed="R071" n="0534a09"/>下别释用章。</p> <lb ed="X" n="0156c19"/><lb ed="R071" n="0534a10"/><p xml:id="pX45p0156c1901">所言体大者。此立真如体大義。谓一切法<anchor xml:id="nkr_note_add_0156c1901" n="0156c1901"/><anchor xml:id="beg0156c1901" n="0156c1901"/>已<anchor xml:id="end0156c1901"/>下释一 <lb ed="X" n="0156c20"/><lb ed="R071" n="0534a11"/>切法真如平等不增减者。一切谓染净等。<anchor xml:id="nkr_note_orig_0156011" n="0156011"/>息现量一 <lb ed="X" n="0156c21"/><lb ed="R071" n="0534a12"/>切法也。在世不破。出世不尽<anchor xml:id="nkr_note_orig_0156012" n="0156012"/>故。万法<anchor xml:id="nkr_note_orig_0156013" n="0156013"/>皆不异不二故 <lb ed="X" n="0156c22"/><lb ed="R071" n="0534a13"/>如也。一心真如。真如通与共不共等诸法为体。目为 <lb ed="X" n="0156c23"/><lb ed="R071" n="0534a14"/>平等。不增减者。烦恼染法现时。依心体而现。无自体 <lb ed="X" n="0156c24"/><lb ed="R071" n="0534a15"/>可增。心体能现。而此照性功<anchor xml:id="nkr_note_orig_0156014" n="0156014"/>德不灭。犹如镜像。秽像 <pb ed="X" xml:id="X45.0755.0157a" n="0157a"/> <lb ed="X" n="0157a01"/><lb ed="R071" n="0534a16"/>现时无体可增。净镜照性功用不减。若烦恼现时。有 <lb ed="X" n="0157a02"/><lb ed="R071" n="0534a17"/>体可增。及其谢灭。可就彰减。现既不增故谢无所减。 <lb ed="X" n="0157a03"/><lb ed="R071" n="0534a18"/>此明分别性法无有自性可辨增减也。依他识体。虽 <lb ed="X" n="0157a04"/><lb ed="R071" n="0534b01"/>与染净为依。体无念故。在缠非本染。出<anchor xml:id="nkr_note_orig_0157001" n="0157001"/>彰非始净。始终 <lb ed="X" n="0157a05"/><lb ed="R071" n="0534b02"/>不易。不可就之辨增减也。如此论云。一切凡夫声闻缘 <lb ed="X" n="0157a06"/><lb ed="R071" n="0534b03"/>觉菩萨诸<persName>佛</persName>无有增减。非前际生。非後际灭。故论廣明。</p> <lb ed="X" n="0157a07"/><lb ed="R071" n="0534b04"/><p xml:id="pX45p0157a0701">相大者。第二立真如相大義。谓<persName>如来</persName>藏者。此有二義。 <lb ed="X" n="0157a08"/><lb ed="R071" n="0534b05"/>一摄義。二生義。以无偏习气。为真如摄持。三世<persName>如来</persName>。 <lb ed="X" n="0157a09"/><lb ed="R071" n="0534b06"/>皆依此生。故得此名也。具足无漏性功德者。此真如 <lb ed="X" n="0157a10"/><lb ed="R071" n="0534b07"/>非唯摄持无漏习气。体有能摄之德。过恒沙数也。如 <lb ed="X" n="0157a11"/><lb ed="R071" n="0534b08"/>下论云。自体具有过恒沙等诸净功德满足義故。名 <lb ed="X" n="0157a12"/><lb ed="R071" n="0534b09"/>为<persName>如来</persName>藏。亦名<persName>如来</persName>法身。是为相大。前明体大。示此 <lb ed="X" n="0157a13"/><lb ed="R071" n="0534b10"/>本觉心性通与凡圣染净为体。无有一法出此心外。 <lb ed="X" n="0157a14"/><lb ed="R071" n="0534b11"/>故得大名。今言相大者。即前心体非唯遍为<anchor xml:id="nkr_note_orig_0157002" n="0157002"/>深净体。 <lb ed="X" n="0157a15"/><lb ed="R071" n="0534b12"/>能自体具有过恒沙功德也。即用此德。示相大。</p> <lb ed="X" n="0157a16"/><lb ed="R071" n="0534b13"/><p xml:id="pX45p0157a1601">用大者。第三立真如用大義。即起下复次真如用者 <lb ed="X" n="0157a17"/><lb ed="R071" n="0534b14"/><anchor xml:id="nkr_note_add_0157a1701" n="0157a1701"/><anchor xml:id="beg0157a1701" n="0157a1701"/>已<anchor xml:id="end0157a1701"/>下。释真如用章。前明体相。通于隐显。此明用大。唯 <lb ed="X" n="0157a18"/><lb ed="R071" n="0534b15"/>據出缠。在染之时。非无厌求业用。但用功未具。今至 <lb ed="X" n="0157a19"/><lb ed="R071" n="0534b16"/>果时。因行穷满。显本法身起应化益物。尽未来际常 <lb ed="X" n="0157a20"/><lb ed="R071" n="0534b17"/>无断绝。既化穷法界。无善不生。即以此业。示用大義 <lb ed="X" n="0157a21"/><lb ed="R071" n="0534b18"/>也。此文有二。初能生世出世善者。即生下真<anchor xml:id="nkr_note_orig_0157003" n="0157003"/>如内自 <lb ed="X" n="0157a22"/><lb ed="R071" n="0535a01"/>然而有不思议业<anchor xml:id="nkr_note_add_0157a2201" n="0157a2201"/><anchor xml:id="beg0157a2201" n="0157a2201"/>已<anchor xml:id="end0157a2201"/>下报应二<persName>佛</persName>业用门。一切诸<persName>佛</persName> <lb ed="X" n="0157a23"/><lb ed="R071" n="0535a02"/>本所乘故<anchor xml:id="nkr_note_add_0157a2301" n="0157a2301"/><anchor xml:id="beg0157a2301" n="0157a2301"/>已<anchor xml:id="end0157a2301"/>下第二生下真如用内诸<persName>如来</persName>本在因 <lb ed="X" n="0157a24"/><lb ed="R071" n="0535a03"/>地发大慈悲修诸波罗蜜摄化众生文。</p> <pb ed="X" xml:id="X45.0755.0157b" n="0157b"/> <lb ed="X" n="0157b01"/><lb ed="R071" n="0535a04"/><p xml:id="pX45p0157b0101">初言能生一切世间出世间善因果者。谓报应二<persName>佛</persName> <lb ed="X" n="0157b02"/><lb ed="R071" n="0535a05"/>随機利益。若據应<persName>佛</persName>。教诸众生人天善根。名世间善。 <lb ed="X" n="0157b03"/><lb ed="R071" n="0535a06"/>若发大乘无漏。名出世善。若據报<persName>佛</persName>生诸菩萨等十 <lb ed="X" n="0157b04"/><lb ed="R071" n="0535a07"/>王果报名世间善。尽未来际<anchor xml:id="nkr_note_orig_0157004" n="0157004"/>常涅槃。名出世善。一切 <lb ed="X" n="0157b05"/><lb ed="R071" n="0535a08"/>诸<persName>佛</persName>本所乘者。此第二明真如非但具前三義得名 <lb ed="X" n="0157b06"/><lb ed="R071" n="0535a09"/>为大。复为一切大人作所乘法。一切菩萨皆乘此法 <lb ed="X" n="0157b07"/><lb ed="R071" n="0535a10"/>者示此真如廣大。凡有修者。无不<g ref="#CB02712">凭</g>之。以遊到<persName>如来</persName> <lb ed="X" n="0157b08"/><lb ed="R071" n="0535a11"/>地故者。非但为多人乘故显斯大義。乘此乘者。至于 <lb ed="X" n="0157b09"/><lb ed="R071" n="0535a12"/>大处。复显大也。斯乃即乘以示大。故下论云。诸<persName>佛</persName>如 <lb ed="X" n="0157b10"/><lb ed="R071" n="0535a13"/>来本在因地。发大慈悲。修诸波罗蜜。乃至知一切众 <lb ed="X" n="0157b11"/><lb ed="R071" n="0535a14"/>生及与<anchor xml:id="nkr_note_add_0157b1101" n="0157b1101"/><anchor xml:id="beg0157b1101" n="0157b1101"/>己<anchor xml:id="end0157b1101"/>身真如平等。见本法身故。六波罗蜜即见 <lb ed="X" n="0157b12"/><lb ed="R071" n="0535a15"/>缘因。无念本觉即是正因。菩萨乘此缘正两因。至于 <lb ed="X" n="0157b13"/><lb ed="R071" n="0535a16"/><persName>佛</persName>果。故言到<persName>如来</persName>地也。</p> <lb ed="X" n="0157b14"/><lb ed="R071" n="0535a17"/><p xml:id="pX45p0157b1401"><anchor xml:id="nkr_note_add_0157b1401" n="0157b1401"/><anchor xml:id="beg0157b1401" n="0157b1401"/>己<anchor xml:id="end0157b1401"/>说立義分。次说解释分。自下释正宗文内第二解 <lb ed="X" n="0157b15"/><lb ed="R071" n="0535a18"/>释分。文内有四。初结前生後。解释有三种者。第二牒 <lb ed="X" n="0157b16"/><lb ed="R071" n="0535b01"/>章擧数云。何为三下第三列名。显示正義者下第四 <lb ed="X" n="0157b17"/><lb ed="R071" n="0535b02"/>依名廣释。释内依前三章次第分别。</p> <lb ed="X" n="0157b18"/><lb ed="R071" n="0535b03"/><p xml:id="pX45p0157b1801">释初章内有二。初牒章。二依一心下释義。释内有三。 <lb ed="X" n="0157b19"/><lb ed="R071" n="0535b04"/>初廣释上立義分内立法门分。复次真如身体相者 <lb ed="X" n="0157b20"/><lb ed="R071" n="0535b05"/>下第二释上五義分内立義门分。复次显示从生灭 <lb ed="X" n="0157b21"/><lb ed="R071" n="0535b06"/>门下第三正明观行示入真如法義方便。释初文内 <lb ed="X" n="0157b22"/><lb ed="R071" n="0535b07"/>有四。依一心法有二种门者。此初约法擧数。云何为 <lb ed="X" n="0157b23"/><lb ed="R071" n="0535b08"/>二下第二列名。此二義成上立法<anchor xml:id="nkr_note_orig_0157005" n="0157005"/>门所言法者谓众 <lb ed="X" n="0157b24"/><lb ed="R071" n="0535b09"/>生心。是二种门下第三略释二门。摄于法義。此義云 <pb ed="X" xml:id="X45.0755.0157c" n="0157c"/> <lb ed="X" n="0157c01"/><lb ed="R071" n="0535b10"/>何者。责成此義。<anchor xml:id="nkr_note_orig_0157006" n="0157006"/>若二门有差别者。则应有摄不摄乃 <lb ed="X" n="0157c02"/><lb ed="R071" n="0535b11"/>可言别。若既总摄。何以明其相异也。以是二门不相 <lb ed="X" n="0157c03"/><lb ed="R071" n="0535b12"/>捨離者。此示不以有摄不摄异体。说二门差别。显此 <lb ed="X" n="0157c04"/><lb ed="R071" n="0535b13"/>二门更相熏习。方有摄義。若心生灭门摄一切染法。 <lb ed="X" n="0157c05"/><lb ed="R071" n="0535b14"/>必以真如为体。乃能摄持心真如门。摄一切净法。亦 <lb ed="X" n="0157c06"/><lb ed="R071" n="0535b15"/>以妄心。能知名義。数数熏习。始于净法者。摄持<anchor xml:id="nkr_note_orig_0157007" n="0157007"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0157007" n="0157007"/>功相。 <lb ed="X" n="0157c07"/><lb ed="R071" n="0535b16"/>所依无实体也。若離心念<anchor xml:id="nkr_note_orig_0157008" n="0157008"/>则一切境界之相。有验无 <lb ed="X" n="0157c08"/><lb ed="R071" n="0535b17"/>实体。此云何验。此等诸法。若各有体。離念之人应成 <lb ed="X" n="0157c09"/><lb ed="R071" n="0535b18"/>顚倒。不離念者应如实见。然一切圣人離于妄念。而 <lb ed="X" n="0157c10"/><lb ed="R071" n="0536a01"/>非顚倒。则验色等无实体也。是故一切法<anchor xml:id="nkr_note_add_0157c1001" n="0157c1001"/><anchor xml:id="beg0157c1001" n="0157c1001"/>已<anchor xml:id="end0157c1001"/>下第三 <lb ed="X" n="0157c11"/><lb ed="R071" n="0536a02"/>以七种義。定真如名。是故者。是前三种義。故一切法 <lb ed="X" n="0157c12"/><lb ed="R071" n="0536a03"/>者。即真如所摄。恒沙法也。从本<anchor xml:id="nkr_note_add_0157c1201" n="0157c1201"/><anchor xml:id="beg0157c1201" n="0157c1201"/>已<anchor xml:id="end0157c1201"/>来離言说相者。显 <pb ed="X" xml:id="X45.0755.0158a" n="0158a"/> <lb ed="X" n="0158a01"/><lb ed="R071" n="0536a04"/>此真如是言说对治。故使言说无相应義也。離名字 <lb ed="X" n="0158a02"/><lb ed="R071" n="0536a05"/>相者。言说尙不相应。岂此名字而能因也。離心缘相 <lb ed="X" n="0158a03"/><lb ed="R071" n="0536a06"/>者。显此真如非觉观行处也。毕竟平等者。示此真如 <lb ed="X" n="0158a04"/><lb ed="R071" n="0536a07"/>犹若虚空。无其增减。无有变易异者。有为诸法前後 <lb ed="X" n="0158a05"/><lb ed="R071" n="0536a08"/>改转。然此如性始终不易不可破壞者。示至真至实。 <lb ed="X" n="0158a06"/><lb ed="R071" n="0536a09"/>唯是一心者。指前恒沙等法无各别体。唯是一心也。 <lb ed="X" n="0158a07"/><lb ed="R071" n="0536a10"/>故名真如者。显義证名。一切言说假名无实乃至不 <lb ed="X" n="0158a08"/><lb ed="R071" n="0536a11"/>可得者。此第四明诸妄法有名无实。<anchor xml:id="nkr_note_add_0158a0801" n="0158a0801"/><anchor xml:id="beg0158a0801" n="0158a0801"/>但<anchor xml:id="end0158a0801"/>随妄念不可 <lb ed="X" n="0158a09"/><lb ed="R071" n="0536a12"/>得故者。示一切名字言说唯是意识分别所作。无实 <lb ed="X" n="0158a10"/><lb ed="R071" n="0536a13"/>可得也。</p> <lb ed="X" n="0158a11"/><lb ed="R071" n="0536a14"/><p xml:id="pX45p0158a1101">言真如者。自下第五断秘密疑。疑者。言上说真如離 <lb ed="X" n="0158a12"/><lb ed="R071" n="0536a15"/>一切言说。此真如名亦是言说。云何馀言悉離此真 <lb ed="X" n="0158a13"/><lb ed="R071" n="0536a16"/>如名而<anchor xml:id="nkr_note_orig_0158001" n="0158001"/>犹存也。若不離真如<anchor xml:id="nkr_note_orig_0158002" n="0158002"/>名。真如即是有言说相。 <lb ed="X" n="0158a14"/><lb ed="R071" n="0536a17"/>前義则壞。自下断疑。</p> <lb ed="X" n="0158a15"/><lb ed="R071" n="0536a18"/><p xml:id="pX45p0158a1501">言真如者亦无有相者。但一切名字。皆依差别诸相 <lb ed="X" n="0158a16"/><lb ed="R071" n="0536b01"/>而立。此真如既非有相。一切言说岂能名也。谓言说 <lb ed="X" n="0158a17"/><lb ed="R071" n="0536b02"/>之极者。<anchor xml:id="nkr_note_add_0158a1701" n="0158a1701"/><anchor xml:id="beg0158a1701" n="0158a1701"/>已<anchor xml:id="end0158a1701"/>離一切言说皆尽。唯此真如名在。自此<anchor xml:id="nkr_note_add_0158a1702" n="0158a1702"/><anchor xml:id="beg0158a1702" n="0158a1702"/>已<anchor xml:id="end0158a1702"/> <lb ed="X" n="0158a18"/><lb ed="R071" n="0536b03"/>後无复名也。因言遣言者。以此真如言。遣一切言也。 <lb ed="X" n="0158a19"/><lb ed="R071" n="0536b04"/>云何遣。以離名字。名为真如。以真故遣虚名。如故遣 <lb ed="X" n="0158a20"/><lb ed="R071" n="0536b05"/>异名。此真如体无有可遣者。示垢累斯尽遣所不及 <lb ed="X" n="0158a21"/><lb ed="R071" n="0536b06"/>以一切法悉皆真故者。成前无可遣義。若法非真。可 <lb ed="X" n="0158a22"/><lb ed="R071" n="0536b07"/>须对治遣之。以皆真故。无复须遣也。亦无可立者。凡 <lb ed="X" n="0158a23"/><lb ed="R071" n="0536b08"/>言立者。本无法体。始欲施设。可名为立。此如法尔。故 <lb ed="X" n="0158a24"/><lb ed="R071" n="0536b09"/>无可立。以一切法皆同如故者。成前无可立義。若法 <pb ed="X" xml:id="X45.0755.0158b" n="0158b"/> <lb ed="X" n="0158b01"/><lb ed="R071" n="0536b10"/>不如。则有可立。以同如故。无可立也。当知一切法不 <lb ed="X" n="0158b02"/><lb ed="R071" n="0536b11"/>可说者。劝诸学辈。<anchor xml:id="nkr_note_add_0158b0201" n="0158b0201"/><anchor xml:id="beg0158b0201" n="0158b0201"/>已<anchor xml:id="end0158b0201"/>言以寻真。不可念者。示灭虑以 <lb ed="X" n="0158b03"/><lb ed="R071" n="0536b12"/>求如。故名真如者。显<anchor xml:id="nkr_note_orig_0158003" n="0158003"/>此如名非可说可念之法。故不 <lb ed="X" n="0158b04"/><lb ed="R071" n="0536b13"/>可以言说念虑。求此名義也。</p> <lb ed="X" n="0158b05"/><lb ed="R071" n="0536b14"/><p xml:id="pX45p0158b0501">次释第二问答明观。此文有二。初问後答。问曰若如 <lb ed="X" n="0158b06"/><lb ed="R071" n="0536b15"/>是義者。此述前不可说不可念義也。诸众生等者。谓 <lb ed="X" n="0158b07"/><lb ed="R071" n="0536b16"/>修真如观人。云何随顺而能得入者。此真如既不可 <lb ed="X" n="0158b08"/><lb ed="R071" n="0536b17"/>说不可念。修观之人皆有言念。而欲使修者。分无得 <lb ed="X" n="0158b09"/><lb ed="R071" n="0536b18"/>入也。次显答相。答曰若知一切法者。谓自心现量法。 <lb ed="X" n="0158b10"/><lb ed="R071" n="0537a01"/>虽说无有能说可说者。示无我故无能说。无外境故 <lb ed="X" n="0158b11"/><lb ed="R071" n="0537a02"/>无所说。说无能所念。亦如是也。是名随顺者。若有能 <lb ed="X" n="0158b12"/><lb ed="R071" n="0537a03"/>说可说异。则<anchor xml:id="nkr_note_orig_0158004" n="0158004"/>乘如義。既无能说可说异故。名随顺如 <lb ed="X" n="0158b13"/><lb ed="R071" n="0537a04"/>也。若離于念者。本谓離心有法。以念取之。<anchor xml:id="nkr_note_orig_0158005" n="0158005"/>既心外无 <lb ed="X" n="0158b14"/><lb ed="R071" n="0537a05"/>法。还见自心。何烦于念。作此思惟。念自息故。名離念。 <lb ed="X" n="0158b15"/><lb ed="R071" n="0537a06"/>名为得入者。反本外逸。尔来无始。体尘非有。息用还 <lb ed="X" n="0158b16"/><lb ed="R071" n="0537a07"/>原。称之为入也。</p> <lb ed="X" n="0158b17"/><lb ed="R071" n="0537a08"/><p xml:id="pX45p0158b1701">次释第二言说相。文内有三。复次真如依言说分别 <lb ed="X" n="0158b18"/><lb ed="R071" n="0537a09"/>有二种義者。此第一约法擧数。云何为二下次第列 <lb ed="X" n="0158b19"/><lb ed="R071" n="0537a10"/>名异释。所言空者下第三依名廣释。</p> <lb ed="X" n="0158b20"/><lb ed="R071" n="0537a11"/><p xml:id="pX45p0158b2001">言如实空者。此初列名。明此<anchor xml:id="nkr_note_orig_0158006" n="0158006"/>实真如体实是空。非假 <lb ed="X" n="0158b21"/><lb ed="R071" n="0537a12"/>名空也。以能究竟显实者。此空非<anchor xml:id="nkr_note_add_0158b2101" n="0158b2101"/><anchor xml:id="beg0158b2101" n="0158b2101"/>但<anchor xml:id="end0158b2101"/>離诸妄法名之 <lb ed="X" n="0158b22"/><lb ed="R071" n="0537a13"/>为空。复能显真如实有无量功德故。名为实空也。如 <lb ed="X" n="0158b23"/><lb ed="R071" n="0537a14"/>见第二月空故。能示真月不空也。</p> <lb ed="X" n="0158b24"/><lb ed="R071" n="0537a15"/><p xml:id="pX45p0158b2401">如实不空者。此列第二名。明此真如实是不空也。此 <pb ed="X" xml:id="X45.0755.0158c" n="0158c"/> <lb ed="X" n="0158c01"/><lb ed="R071" n="0537a16"/>不空有二義。一有自体故说不空。具足无漏性功德 <lb ed="X" n="0158c02"/><lb ed="R071" n="0537a17"/>者。此第二明复具功德故说不空。</p> <lb ed="X" n="0158c03"/><lb ed="R071" n="0537a18"/><p xml:id="pX45p0158c0301">所言空者下第三依名廣解。先释空義。次释不空。释 <lb ed="X" n="0158c04"/><lb ed="R071" n="0537b01"/>空内有三。初题章总释。当知真如自性下第二别遣 <lb ed="X" n="0158c05"/><lb ed="R071" n="0537b02"/>执相。乃至总说下第三总列诸相。结显空義。</p> <lb ed="X" n="0158c06"/><lb ed="R071" n="0537b03"/><p xml:id="pX45p0158c0601">所言空者从本<anchor xml:id="nkr_note_add_0158c0601" n="0158c0601"/><anchor xml:id="beg0158c0601" n="0158c0601"/>已<anchor xml:id="end0158c0601"/>来一切染法不相应者。明此染法 <lb ed="X" n="0158c07"/><lb ed="R071" n="0537b04"/>从本不与性净相应。谓離一切法差别之相者。非<anchor xml:id="nkr_note_add_0158c0701" n="0158c0701"/><anchor xml:id="beg0158c0701" n="0158c0701"/>但<anchor xml:id="end0158c0701"/> <lb ed="X" n="0158c08"/><lb ed="R071" n="0537b05"/>染法悉不相应。亦无虚妄差别之相也。以无虚妄心 <lb ed="X" n="0158c09"/><lb ed="R071" n="0537b06"/>念故者。示前无差别義。若有妄念。则有差别相生。以 <lb ed="X" n="0158c10"/><lb ed="R071" n="0537b07"/>无心念故。即验无有差别相也。</p> <lb ed="X" n="0158c11"/><lb ed="R071" n="0537b08"/><p xml:id="pX45p0158c1101">当知真如。自下第二别遣执相。文内有二。初约有无 <lb ed="X" n="0158c12"/><lb ed="R071" n="0537b09"/>遣相。非一异下约一异遣相。</p> <pb ed="X" xml:id="X45.0755.0159a" n="0159a"/> <lb ed="X" n="0159a01"/><lb ed="R071" n="0537b10"/><p xml:id="pX45p0159a0101">言自性非有相者。凡一切有无诸见。皆因妄念而生。 <lb ed="X" n="0159a02"/><lb ed="R071" n="0537b11"/>以真如離于妄念故。知非是有相也。或者便言。若真 <lb ed="X" n="0159a03"/><lb ed="R071" n="0537b12"/>如非有相。便应是无相也。非无相者。我言非有者。谓 <lb ed="X" n="0159a04"/><lb ed="R071" n="0537b13"/>真如非是有。非欲是于无。汝何以義言。应是无也。或 <lb ed="X" n="0159a05"/><lb ed="R071" n="0537b14"/>者言。若真如非有非无者。非有非无。应是真如非非 <lb ed="X" n="0159a06"/><lb ed="R071" n="0537b15"/>有非非无相者。我言真如非是有。非谓是非有。复言 <lb ed="X" n="0159a07"/><lb ed="R071" n="0537b16"/>真如非是无。非谓是非无。汝以何義言。真如是非有 <lb ed="X" n="0159a08"/><lb ed="R071" n="0537b17"/>是非无也。或者言。若真如非非有似有義。非非无似 <lb ed="X" n="0159a09"/><lb ed="R071" n="0537b18"/>无義。此应亦有亦无也。言非有无俱相者。我言真如 <lb ed="X" n="0159a10"/><lb ed="R071" n="0538a01"/>非是非有。非谓是于有。真如非是非无。非谓是于无。 <lb ed="X" n="0159a11"/><lb ed="R071" n="0538a02"/>既不是于有。复不是于无。云何得有。亦有亦无義也。 <lb ed="X" n="0159a12"/><lb ed="R071" n="0538a03"/>有无四句既尔。约一异四句。例此可知也。</p> <lb ed="X" n="0159a13"/><lb ed="R071" n="0538a04"/><p xml:id="pX45p0159a1301">乃至总言下第三总例诸相。结显空義。言乃至总说 <lb ed="X" n="0159a14"/><lb ed="R071" n="0538a05"/>者。例馀一切分别性内。所有四句皆同此遣也。依一 <lb ed="X" n="0159a15"/><lb ed="R071" n="0538a06"/>切众生以有妄心念念分别者。示此虚妄念处生灭 <lb ed="X" n="0159a16"/><lb ed="R071" n="0538a07"/>刹那悉皆不与心性相应也。故说为空者。显義定名 <lb ed="X" n="0159a17"/><lb ed="R071" n="0538a08"/>也。若離妄心实无可空者。離妄心外有真如及恒沙 <lb ed="X" n="0159a18"/><lb ed="R071" n="0538a09"/>功德。不可谓空也。</p> <lb ed="X" n="0159a19"/><lb ed="R071" n="0538a10"/><p xml:id="pX45p0159a1901">所言不空者。次释第二不空義也。此文有四。所言不 <lb ed="X" n="0159a20"/><lb ed="R071" n="0538a11"/>空者。此初题章<anchor xml:id="nkr_note_add_0159a2001" n="0159a2001"/><anchor xml:id="beg0159a2001" n="0159a2001"/>已<anchor xml:id="end0159a2001"/>显法体不空。第二释義。故名不空 <lb ed="X" n="0159a21"/><lb ed="R071" n="0538a12"/>者。第三以義定名。亦无有相者。下第四明不空義離 <lb ed="X" n="0159a22"/><lb ed="R071" n="0538a13"/>相。<anchor xml:id="nkr_note_add_0159a2201" n="0159a2201"/><anchor xml:id="beg0159a2201" n="0159a2201"/>已<anchor xml:id="end0159a2201"/>显法体。空无妄故者。以无妄<anchor xml:id="nkr_note_orig_0159001" n="0159001"/>相法故。即显法体 <lb ed="X" n="0159a23"/><lb ed="R071" n="0538a14"/>本来自空。即是真心者。谓自性净心也。常恒不变者。 <lb ed="X" n="0159a24"/><lb ed="R071" n="0538a15"/>于未来<persName>佛</persName>不染。于过去现在<persName>佛</persName>不净法也。净法满足 <pb ed="X" xml:id="X45.0755.0159b" n="0159b"/> <lb ed="X" n="0159b01"/><lb ed="R071" n="0538a16"/>者。此真如之外。更无一法自体具有无量功德。无一 <lb ed="X" n="0159b02"/><lb ed="R071" n="0538a17"/>念所少也。故名不空者。此第三以義定名。亦无有相 <lb ed="X" n="0159b03"/><lb ed="R071" n="0538a18"/>下。第四明不空離相。亦无有相可取者。亦離有无相 <lb ed="X" n="0159b04"/><lb ed="R071" n="0538b01"/>也。離念境界者。示一切妄心皆不相应也。唯证相应 <lb ed="X" n="0159b05"/><lb ed="R071" n="0538b02"/>故者。示现证时離觉观无有能所也。</p> <lb ed="X" n="0159b06"/><lb ed="R071" n="0538b03"/><p xml:id="pX45p0159b0601">次释第二心生灭门。成上立法内。有心生灭因缘相。 <lb ed="X" n="0159b07"/><lb ed="R071" n="0538b04"/>能示摩诃衍自体相用故。释文内有二。初廣释上生 <lb ed="X" n="0159b08"/><lb ed="R071" n="0538b05"/>灭因缘相。复次有四种法熏习下。廣释上自体相用 <lb ed="X" n="0159b09"/><lb ed="R071" n="0538b06"/>故。初文有三。初释上生灭。复次生灭因缘者下释上 <lb ed="X" n="0159b10"/><lb ed="R071" n="0538b07"/>因缘。复次分别生灭相者下释上相義。初文有二。一 <lb ed="X" n="0159b11"/><lb ed="R071" n="0538b08"/>总示生灭法体。此识有二种下第二别解生灭识義 <lb ed="X" n="0159b12"/><lb ed="R071" n="0538b09"/>依<persName>如来</persName>藏故有生灭心者。<persName>如来</persName>藏者。即是无念本觉 <lb ed="X" n="0159b13"/><lb ed="R071" n="0538b10"/>体。无念故随妄流转。<anchor xml:id="nkr_note_orig_0159002" n="0159002"/>尔来无始。照性不改。故名为觉。 <lb ed="X" n="0159b14"/><lb ed="R071" n="0538b11"/>一切诸<persName>佛</persName>从此出生。即因此觉为<persName>如来</persName>藏。<anchor xml:id="nkr_note_orig_0159003" n="0159003"/>有生灭心 <lb ed="X" n="0159b15"/><lb ed="R071" n="0538b12"/>者。复以此心体无念故。无心违物。相似生灭也。言不 <lb ed="X" n="0159b16"/><lb ed="R071" n="0538b13"/>生灭者。指取照性不易。言相似者。随熏故似也。所谓 <lb ed="X" n="0159b17"/><lb ed="R071" n="0538b14"/>不生不灭与生灭和合者。真如为本。妄为末。无相離 <lb ed="X" n="0159b18"/><lb ed="R071" n="0538b15"/>義。故言和合也。非一者。生灭義与不生灭義不可言 <lb ed="X" n="0159b19"/><lb ed="R071" n="0538b16"/>一也。非异者。<anchor xml:id="nkr_note_orig_0159004" n="0159004"/>虽不同而无别体可相异也。如风依水。 <lb ed="X" n="0159b20"/><lb ed="R071" n="0538b17"/>风以动为義。水以湿为義。动之与湿不可令一。<anchor xml:id="nkr_note_orig_0159005" n="0159005"/><g ref="#CB01002">碍</g>其 <lb ed="X" n="0159b21"/><lb ed="R071" n="0538b18"/>二。体无可相异。藏与生灭亦复如是。名为阿赖耶识 <lb ed="X" n="0159b22"/><lb ed="R071" n="0539a01"/>者。以有依隐和合義故。即立此藏。名为阿赖耶也。</p> <lb ed="X" n="0159b23"/><lb ed="R071" n="0539a02"/><p xml:id="pX45p0159b2301">别释義内文分有二。一此识有二義。乃至生一切法 <lb ed="X" n="0159b24"/><lb ed="R071" n="0539a03"/>此即第一总标擧数。略释其義用。言此识者。此前阿 <pb ed="X" xml:id="X45.0755.0159c" n="0159c"/> <lb ed="X" n="0159c01"/><lb ed="R071" n="0539a04"/>梨耶识也。有二義者。谓觉与不觉。能摄一切<anchor xml:id="nkr_note_orig_0159006" n="0159006"/>法。以能 <lb ed="X" n="0159c02"/><lb ed="R071" n="0539a05"/>任持染净法也。生一切法者。诸法因也。又以是诸法 <lb ed="X" n="0159c03"/><lb ed="R071" n="0539a06"/>种子故也。云何为二下第二别名也。</p> <lb ed="X" n="0159c04"/><lb ed="R071" n="0539a07"/><p xml:id="pX45p0159c0401">所言觉義者下第三依名释義。文内复二。初别释二 <lb ed="X" n="0159c05"/><lb ed="R071" n="0539a08"/>義明一向不同。复次觉与不觉下合明此二義各有 <lb ed="X" n="0159c06"/><lb ed="R071" n="0539a09"/>同不同相。别解二義则为二段。初释觉義。所言不觉 <lb ed="X" n="0159c07"/><lb ed="R071" n="0539a10"/>下别释不觉義。释觉内有三。初约法身正释本觉。复 <lb ed="X" n="0159c08"/><lb ed="R071" n="0539a11"/>次本觉随染分别下第二约对修治显觉用相。复次 <lb ed="X" n="0159c09"/><lb ed="R071" n="0539a12"/>觉体相有四种大義下第三约喩显示喩前体相。初 <lb ed="X" n="0159c10"/><lb ed="R071" n="0539a13"/>文复三。初正约法身出本觉体。依此法身下第二就 <lb ed="X" n="0159c11"/><lb ed="R071" n="0539a14"/>体以结其名。又以觉心源故下第三约对凡圣辨觉 <lb ed="X" n="0159c12"/><lb ed="R071" n="0539a15"/>分齐。</p> <lb ed="X" n="0159c13"/><lb ed="R071" n="0539a16"/><p xml:id="pX45p0159c1301">所言觉者。牒前章也。谓心体離念者。示此心性自<anchor xml:id="nkr_note_orig_0159007" n="0159007"/>性 <lb ed="X" n="0159c14"/><lb ed="R071" n="0539a17"/>无念也。離念相者。显示離念体相也。等虚空界者。此 <lb ed="X" n="0159c15"/><lb ed="R071" n="0539a18"/>示与虚空同相也。虚空有两義。一周遍義。二无差别 <lb ed="X" n="0159c16"/><lb ed="R071" n="0539b01"/>義。本觉亦尔。以二義同故。取之为况。无所不遍者。此 <lb ed="X" n="0159c17"/><lb ed="R071" n="0539b02"/>即第一周遍義。示此心性。通为一切众生体因。此故 <lb ed="X" n="0159c18"/><lb ed="R071" n="0539b03"/>说一切众生皆有<persName>佛</persName>性。法界一相者。即是第二无差 <lb ed="X" n="0159c19"/><lb ed="R071" n="0539b04"/>别義。以一切法同一性故。界者性也。即是<persName>如来</persName>平等 <lb ed="X" n="0159c20"/><lb ed="R071" n="0539b05"/>法身者。转名以显。即此心体解性与真如平等。故名 <lb ed="X" n="0159c21"/><lb ed="R071" n="0539b06"/>为法身也。</p> <lb ed="X" n="0159c22"/><lb ed="R071" n="0539b07"/><p xml:id="pX45p0159c2201">次释第二就体结名。文内有二。初依法身结名。何以 <lb ed="X" n="0159c23"/><lb ed="R071" n="0539b08"/>下释。依此法身说名本觉者。以此法身无始法尔照 <lb ed="X" n="0159c24"/><lb ed="R071" n="0539b09"/>性不改。故约此体说名本觉。何以故者。第二问答解 <pb ed="X" xml:id="X45.0755.0160a" n="0160a"/> <lb ed="X" n="0160a01"/><lb ed="R071" n="0539b10"/>释。一切众生何故<anchor xml:id="nkr_note_add_0160a0101" n="0160a0101"/><anchor xml:id="beg0160a0101" n="0160a0101"/>已<anchor xml:id="end0160a0101"/>有本觉。本觉義者下答。对始觉 <lb ed="X" n="0160a02"/><lb ed="R071" n="0539b11"/>義说者。以此本觉是始觉本。始觉是此本觉末。相对 <lb ed="X" n="0160a03"/><lb ed="R071" n="0539b12"/>故得此名也。若以本对始。不可为一。以何義故同名 <lb ed="X" n="0160a04"/><lb ed="R071" n="0539b13"/>觉也。以始觉即同本觉者。本由不觉故非异。<anchor xml:id="nkr_note_orig_0160001" n="0160001"/>谓既得 <lb ed="X" n="0160a05"/><lb ed="R071" n="0539b14"/>觉<anchor xml:id="nkr_note_add_0160a0501" n="0160a0501"/><anchor xml:id="beg0160a0501" n="0160a0501"/>已<anchor xml:id="end0160a0501"/>。则无有异。故同得觉名也。若以始觉同本觉義 <lb ed="X" n="0160a06"/><lb ed="R071" n="0539b15"/>可尔。未审云何有此始觉与本觉同。始觉義者。擧始 <lb ed="X" n="0160a07"/><lb ed="R071" n="0539b16"/>觉也。依本觉故而有不觉者。以依不了自心故。而有 <lb ed="X" n="0160a08"/><lb ed="R071" n="0539b17"/>无明妄念不觉也。依不觉故说有始觉者。以依不觉 <lb ed="X" n="0160a09"/><lb ed="R071" n="0539b18"/>生于妄心。能知名義。遇善知识为说本觉。方始觉知 <lb ed="X" n="0160a10"/><lb ed="R071" n="0540a01"/>始觉之義。因此始<anchor xml:id="nkr_note_orig_0160002" n="0160002"/>觉知者也。如人寤心依有睡心也 <lb ed="X" n="0160a11"/><lb ed="R071" n="0540a02"/>次释第三辨觉分齐之内有二。初总释究竟不究竟 <lb ed="X" n="0160a12"/><lb ed="R071" n="0540a03"/>義。此義云何而不别释。又觉心缘故者。觉心体性之 <lb ed="X" n="0160a13"/><lb ed="R071" n="0540a04"/>根源也。名究竟觉者。觉功成就。同于本觉也。又不觉 <lb ed="X" n="0160a14"/><lb ed="R071" n="0540a05"/>心缘故者。谓不观本性六七识生灭之根源也。非究 <lb ed="X" n="0160a15"/><lb ed="R071" n="0540a06"/>竟觉者。以<anchor xml:id="nkr_note_orig_0160003" n="0160003"/>末同本觉故。但名加行非究竟也。</p> <lb ed="X" n="0160a16"/><lb ed="R071" n="0540a07"/><p xml:id="pX45p0160a1601">次明别释。此義云何者。<anchor xml:id="nkr_note_orig_0160004" n="0160004"/>究竟義非究竟義云何也。下 <lb ed="X" n="0160a17"/><lb ed="R071" n="0540a08"/>约四位以明差别。前之三位明非究竟。後之一位明 <lb ed="X" n="0160a18"/><lb ed="R071" n="0540a09"/>究竟也。于四位内。文皆有四。一能观人。二所观境。三 <lb ed="X" n="0160a19"/><lb ed="R071" n="0540a10"/>观所離障。四结觉分齐。初言如凡夫人者。此第一能 <lb ed="X" n="0160a20"/><lb ed="R071" n="0540a11"/>观人。觉知前念起恶者。此第二所观境也。能止後念 <lb ed="X" n="0160a21"/><lb ed="R071" n="0540a12"/>不起者。此第三观之所離。虽复名觉即是不觉者。此 <lb ed="X" n="0160a22"/><lb ed="R071" n="0540a13"/>第四结觉分齐。</p> <lb ed="X" n="0160a23"/><lb ed="R071" n="0540a14"/><p xml:id="pX45p0160a2301">虽复名觉者。但觉恶念。又能觉後念不令起过。故受 <lb ed="X" n="0160a24"/><lb ed="R071" n="0540a15"/>觉名。即是不觉者。不觉本性之原也。前念正起恶时。 <pb ed="X" xml:id="X45.0755.0160b" n="0160b"/> <lb ed="X" n="0160b01"/><lb ed="R071" n="0540a16"/>不能自觉。<anchor xml:id="nkr_note_add_0160b0101" n="0160b0101"/><anchor xml:id="beg0160b0101" n="0160b0101"/>已<anchor xml:id="end0160b0101"/>熏成业。虽觉无及。故受不觉之称。又不 <lb ed="X" n="0160b02"/><lb ed="R071" n="0540a17"/>名觉者。所觉境者。从能觉心生。谓是前恶念为能观 <lb ed="X" n="0160b03"/><lb ed="R071" n="0540a18"/>心。作所缘境。谓非为是不如实知故。名不觉也。问。前 <lb ed="X" n="0160b04"/><lb ed="R071" n="0540b01"/>後二念不相遂及。以何道理觉知前念于恶耶。答。意 <lb ed="X" n="0160b05"/><lb ed="R071" n="0540b02"/>识非善恶性。但与通数及不善数相应起。故名意识。 <lb ed="X" n="0160b06"/><lb ed="R071" n="0540b03"/>作不善念与善大地及通数相应起。故名善念。单与 <lb ed="X" n="0160b07"/><lb ed="R071" n="0540b04"/>通数起者。名作无记。然意识非三性。故三自不相通。 <lb ed="X" n="0160b08"/><lb ed="R071" n="0540b05"/>意识即无二也。後之觉心曾作前恶念来。熏成种子。 <lb ed="X" n="0160b09"/><lb ed="R071" n="0540b06"/>後念依此识种而生。还自忆持所作无性不知。如睡 <lb ed="X" n="0160b10"/><lb ed="R071" n="0540b07"/>觉迷寤。凡圣之相。自不相通。然心体无二。照无不知 <lb ed="X" n="0160b11"/><lb ed="R071" n="0540b08"/>也。</p> <lb ed="X" n="0160b12"/><lb ed="R071" n="0540b09"/><p xml:id="pX45p0160b1201">次释第二位四義。二乘观智初发意菩萨等。此第一 <lb ed="X" n="0160b13"/><lb ed="R071" n="0540b10"/>明能观人。以此二人断惑见理同故。共作一位说也。 <lb ed="X" n="0160b14"/><lb ed="R071" n="0540b11"/>觉于念异念无异相者。此第二明所观也。觉于念异 <lb ed="X" n="0160b15"/><lb ed="R071" n="0540b12"/>者。于现起恶念初生及住。不觉其患。至于异时。方始 <lb ed="X" n="0160b16"/><lb ed="R071" n="0540b13"/>觉知。念无异相者。研寻其体。无相可得也。问云。心不 <lb ed="X" n="0160b17"/><lb ed="R071" n="0540b14"/>见<anchor xml:id="nkr_note_orig_0160005" n="0160005"/>心。云何觉心异相。答。此异相者。从能观心生。似异 <lb ed="X" n="0160b18"/><lb ed="R071" n="0540b15"/>显现。更无别异为心所缘。故言念无异相。以捨粗分 <lb ed="X" n="0160b19"/><lb ed="R071" n="0540b16"/>别执著相者。此第三明观所離。以捨分别性内执著 <lb ed="X" n="0160b20"/><lb ed="R071" n="0540b17"/>我尘法尘相也。名相似觉者。此第四结觉分齐。言相 <lb ed="X" n="0160b21"/><lb ed="R071" n="0540b18"/>似者。念至于异为业事成。虽觉无<anchor xml:id="nkr_note_orig_0160006" n="0160006"/>反。故名相似。</p> <lb ed="X" n="0160b22"/><lb ed="R071" n="0541a01"/><p xml:id="pX45p0160b2201">次释第三位。法身菩萨等者。此第一明能觉人。此始 <lb ed="X" n="0160b23"/><lb ed="R071" n="0541a02"/>从初地。讫尽金刚道前。悉证真如以成身故。名法身 <lb ed="X" n="0160b24"/><lb ed="R071" n="0541a03"/>觉。于念住念无住相者。此第二明所观境。言觉住者。 <pb ed="X" xml:id="X45.0755.0160c" n="0160c"/> <lb ed="X" n="0160c01"/><lb ed="R071" n="0541a04"/>现起恶念初生。未觉其迷。至于住时方乃觉<anchor xml:id="nkr_note_orig_0160007" n="0160007"/>□。□无 <lb ed="X" n="0160c02"/><lb ed="R071" n="0541a05"/>住相者。验此住相似住显现。无别住体住于此相。以 <lb ed="X" n="0160c03"/><lb ed="R071" n="0541a06"/>離分别粗念相者。此第三明观所離。此示远離六七 <lb ed="X" n="0160c04"/><lb ed="R071" n="0541a07"/>识粗分别念也。名随分觉者。此第四明觉分齐。此示 <lb ed="X" n="0160c05"/><lb ed="R071" n="0541a08"/>未能全觉。至于住分方乃觉知。既觉知<anchor xml:id="nkr_note_add_0160c0501" n="0160c0501"/><anchor xml:id="beg0160c0501" n="0160c0501"/>已<anchor xml:id="end0160c0501"/>。为业不成。 <lb ed="X" n="0160c06"/><lb ed="R071" n="0541a09"/>能解此住。即得同于本觉也。</p> <lb ed="X" n="0160c07"/><lb ed="R071" n="0541a10"/><p xml:id="pX45p0160c0701">次释第四位。文分有三。初正解觉義。是故修多下第 <lb ed="X" n="0160c08"/><lb ed="R071" n="0541a11"/>二引说证成。又心起者下第三重分别究竟義相。文 <lb ed="X" n="0160c09"/><lb ed="R071" n="0541a12"/>内有四。如菩萨地尽满足方便者。此第一明能觉人。 <lb ed="X" n="0160c10"/><lb ed="R071" n="0541a13"/>谓第十地菩萨因行满足一念相应下第二明所观 <lb ed="X" n="0160c11"/><lb ed="R071" n="0541a14"/>境。一念相应者。谓最後金刚三昧无分别慧。与真如 <lb ed="X" n="0160c12"/><lb ed="R071" n="0541a15"/>相应。觉心初起者。念心初起之时。即觉知心无初相 <lb ed="X" n="0160c13"/><lb ed="R071" n="0541a16"/>者。穷其初体。唯是无念。念尙非有。焉得有初。又复初 <lb ed="X" n="0160c14"/><lb ed="R071" n="0541a17"/>起者。始觉之心创与本觉相应。如水初淸。淸遍水体。 <lb ed="X" n="0160c15"/><lb ed="R071" n="0541a18"/>虽复淸即水水即淸。非无初淸以遍水体。<persName>佛</persName>智如淸。 <lb ed="X" n="0160c16"/><lb ed="R071" n="0541b01"/><persName>佛</persName>性如水。虽智即<persName>佛</persName>性<persName>佛</persName>性即智。非无初智以遍<persName>佛</persName> <lb ed="X" n="0160c17"/><lb ed="R071" n="0541b02"/>性。名曰相应。以远離下第三明所離。微细念者。谓阿 <lb ed="X" n="0160c18"/><lb ed="R071" n="0541b03"/>梨耶以无始<anchor xml:id="nkr_note_add_0160c1801" n="0160c1801"/><anchor xml:id="beg0160c1801" n="0160c1801"/>已<anchor xml:id="end0160c1801"/>来诸念熏习。犹自未尽。未尽故今有 <lb ed="X" n="0160c19"/><lb ed="R071" n="0541b04"/>微细生灭。梨耶识内习气。于此时方尽。彼细念相自 <lb ed="X" n="0160c20"/><lb ed="R071" n="0541b05"/>此消灭。得见<anchor xml:id="nkr_note_add_0160c2001" n="0160c2001"/><anchor xml:id="beg0160c2001" n="0160c2001"/>已<anchor xml:id="end0160c2001"/>下第四明觉分齐。得见心性者。证见 <lb ed="X" n="0160c21"/><lb ed="R071" n="0541b06"/>本觉淸净性也。心即常住者。本依妄想熏习。无常不 <lb ed="X" n="0160c22"/><lb ed="R071" n="0541b07"/>住。如水依风。妄想气尽。心即常住。如风止水静。名究 <lb ed="X" n="0160c23"/><lb ed="R071" n="0541b08"/>竟觉者。修习自觉功成至此。于後更无能觉异也。</p> <lb ed="X" n="0160c24"/><lb ed="R071" n="0541b09"/><p xml:id="pX45p0160c2401">次释第二引说证成。若有众生能观无念者。观前後 <pb ed="X" xml:id="X45.0755.0161a" n="0161a"/> <lb ed="X" n="0161a01"/><lb ed="R071" n="0541b10"/>诸念各无自相。则为向<persName>佛</persName>智者。诸<persName>佛</persName>智慧思想念尽 <lb ed="X" n="0161a02"/><lb ed="R071" n="0541b11"/>无复分别。若知无念顺<persName>佛</persName>智也。</p> <lb ed="X" n="0161a03"/><lb ed="R071" n="0541b12"/><p xml:id="pX45p0161a0301">次释第三重分别相。又心起者。牒前文内觉心初起 <lb ed="X" n="0161a04"/><lb ed="R071" n="0541b13"/>也。无有初相可知者。此约若<anchor xml:id="nkr_note_orig_0161001" n="0161001"/>实有初。则不名为初。既 <lb ed="X" n="0161a05"/><lb ed="R071" n="0541b14"/>得名为初故。则初以无初为本。以无初为本故。初无 <lb ed="X" n="0161a06"/><lb ed="R071" n="0541b15"/>自相。而言知初相者。审前知初之所以也。即谓无念 <lb ed="X" n="0161a07"/><lb ed="R071" n="0541b16"/>者。无念是念始也。是故一切众生不名为觉者。凡有 <lb ed="X" n="0161a08"/><lb ed="R071" n="0541b17"/>念中生不名究竟觉也。以从本来念念相续未離念 <lb ed="X" n="0161a09"/><lb ed="R071" n="0541b18"/>故者。以未遇善知识为说真觉。随恶觉流。莫之知返 <lb ed="X" n="0161a10"/><lb ed="R071" n="0542a01"/>也。故说无始无明者。此有二義。一示无明无有始也。 <lb ed="X" n="0161a11"/><lb ed="R071" n="0542a02"/>二一切染法无有始于无明也。若得无念者。示无念 <lb ed="X" n="0161a12"/><lb ed="R071" n="0542a03"/>有始。故言得也。此无念者。知念无自相。名为无念。非 <lb ed="X" n="0161a13"/><lb ed="R071" n="0542a04"/>谓離念之法名为无念。则知心相生住异灭者。知此 <lb ed="X" n="0161a14"/><lb ed="R071" n="0542a05"/>四相。似有显现。各无自相也。以无念等故者。此等心 <lb ed="X" n="0161a15"/><lb ed="R071" n="0542a06"/>相虽无自性相。以離念本觉为通体也。而实无有始 <lb ed="X" n="0161a16"/><lb ed="R071" n="0542a07"/>觉之异者。既达本觉通相诸念体。岂有始觉异于本 <lb ed="X" n="0161a17"/><lb ed="R071" n="0542a08"/>觉。以四相俱时而有者。若據本觉。望之四相。则俱而 <lb ed="X" n="0161a18"/><lb ed="R071" n="0542a09"/>有。若随妄心所见。有前後之异。由此妄心。以不觉为 <lb ed="X" n="0161a19"/><lb ed="R071" n="0542a10"/>体。故使不能如实知義也。譬如梦裡心念。若據根本 <lb ed="X" n="0161a20"/><lb ed="R071" n="0542a11"/>梦心。望之梦中所有诸事。俱时而现。若随梦裡六识。 <lb ed="X" n="0161a21"/><lb ed="R071" n="0542a12"/>则见先後之异。皆无自然立者。此四相各无自性虚 <lb ed="X" n="0161a22"/><lb ed="R071" n="0542a13"/>然而立也。本来平等同一者。虽<anchor xml:id="nkr_note_orig_0161002" n="0161002"/>後流转。以无染法为 <lb ed="X" n="0161a23"/><lb ed="R071" n="0542a14"/>体。终竟不能離于本觉也。</p> <lb ed="X" n="0161a24"/><lb ed="R071" n="0542a15"/><p xml:id="pX45p0161a2401">次释大分次第二约对修治显觉用相。文内有三。初 <pb ed="X" xml:id="X45.0755.0161b" n="0161b"/> <lb ed="X" n="0161b01"/><lb ed="R071" n="0542a16"/>依法总擧数标宗略释。云何为二下别列二名。智净 <lb ed="X" n="0161b02"/><lb ed="R071" n="0542a17"/>相者下第三依名分别。</p> <lb ed="X" n="0161b03"/><lb ed="R071" n="0542a18"/><p xml:id="pX45p0161b0301">复次本觉随染分别生二种相者。示此本觉随妄流 <lb ed="X" n="0161b04"/><lb ed="R071" n="0542b01"/>转。尔来无始者。若得净法熏习。则成二种净用。故言 <lb ed="X" n="0161b05"/><lb ed="R071" n="0542b02"/>生二种相。与彼本觉不相捨離者。即此本觉出于二 <lb ed="X" n="0161b06"/><lb ed="R071" n="0542b03"/>障。成就净德。故使二法无相離義也。</p> <lb ed="X" n="0161b07"/><lb ed="R071" n="0542b04"/><p xml:id="pX45p0161b0701">云何为二下乃至二者不思议业相。此第二列名。</p> <lb ed="X" n="0161b08"/><lb ed="R071" n="0542b05"/><p xml:id="pX45p0161b0801">第三依名分别有二。初释智净相。不思议者释第二。 <lb ed="X" n="0161b09"/><lb ed="R071" n="0542b06"/>就初文有二。一题章略释修成之相。此義云何下问 <lb ed="X" n="0161b10"/><lb ed="R071" n="0542b07"/>答廣释。</p> <lb ed="X" n="0161b11"/><lb ed="R071" n="0542b08"/><p xml:id="pX45p0161b1101">智净相者。此句题章。谓依法力熏习者。谓依闻熏习 <lb ed="X" n="0161b12"/><lb ed="R071" n="0542b09"/>力也。此则私性成就。如实修行者。依前种姓。始起修 <lb ed="X" n="0161b13"/><lb ed="R071" n="0542b10"/>行。始从解行修至十地所修行也。随顺真如。修行六 <lb ed="X" n="0161b14"/><lb ed="R071" n="0542b11"/>度。故言如实也。满足方便者。谓十地终心。因行穷满 <lb ed="X" n="0161b15"/><lb ed="R071" n="0542b12"/>足。此明能对治道也。破和合识相者。此之藏识。无始 <lb ed="X" n="0161b16"/><lb ed="R071" n="0542b13"/><anchor xml:id="nkr_note_add_0161b1601" n="0161b1601"/><anchor xml:id="beg0161b1601" n="0161b1601"/>已<anchor xml:id="end0161b1601"/>来。依他染法。和合共生。从得治道。方渐破壞也。此 <lb ed="X" n="0161b17"/><lb ed="R071" n="0542b14"/>有四位。一愿乐位。依唯识教。起三慧熏习。益解性力。 <lb ed="X" n="0161b18"/><lb ed="R071" n="0542b15"/>损种子能。此即益力。损能转此。但有分损功能。未是 <lb ed="X" n="0161b19"/><lb ed="R071" n="0542b16"/>正破。以未证见心本性故。二是有相位。从初地至六 <lb ed="X" n="0161b20"/><lb ed="R071" n="0542b17"/>地。以无分别智。证于真如。所修福慧。渐次增明于前 <lb ed="X" n="0161b21"/><lb ed="R071" n="0542b18"/>位。即是通达转。以能通达真如对治藏。令其破壞未 <lb ed="X" n="0161b22"/><lb ed="R071" n="0543a01"/>尽故。三无相修位。从七地尽十地。以止观<anchor xml:id="nkr_note_orig_0161003" n="0161003"/>愿行。離于 <lb ed="X" n="0161b23"/><lb ed="R071" n="0543a02"/>修相。任运而起。又勝前位。此即修习转。以无相修成。 <lb ed="X" n="0161b24"/><lb ed="R071" n="0543a03"/>能破藏识功能令尽故。四<persName>如来</persName>地。以藏诸功<anchor xml:id="nkr_note_orig_0161004" n="0161004"/>德尽故。 <pb ed="X" xml:id="X45.0755.0161c" n="0161c"/> <lb ed="X" n="0161c01"/><lb ed="R071" n="0543a04"/><persName>佛</persName>地万德普<anchor xml:id="nkr_note_orig_0161005" n="0161005"/>修。即是果满转。以至此位时。转于因地 <lb ed="X" n="0161c02"/><lb ed="R071" n="0543a05"/>一切福慧等行。悉成<persName>如来</persName>果德。解脱毕竟故也。灭相 <lb ed="X" n="0161c03"/><lb ed="R071" n="0543a06"/>续心相者。此阿赖耶识。与不净品和合。成六七识及 <lb ed="X" n="0161c04"/><lb ed="R071" n="0543a07"/>诸道种子。能令三有相续。和合既壞。种義不成。种子 <lb ed="X" n="0161c05"/><lb ed="R071" n="0543a08"/>不成。故相续心灭也。此则明所灭之法。显现法身者。 <lb ed="X" n="0161c06"/><lb ed="R071" n="0543a09"/>无明我执。从此幷灭。法身四德。自此渐显。乃至<persName>佛</persName>地 <lb ed="X" n="0161c07"/><lb ed="R071" n="0543a10"/>显之究竟也。智纯净故者。昔在因位。障未尽故。相亦 <lb ed="X" n="0161c08"/><lb ed="R071" n="0543a11"/>未净。今至极果。垢累尽故。智得纯净。</p> <lb ed="X" n="0161c09"/><lb ed="R071" n="0543a12"/><p xml:id="pX45p0161c0901">自下第二廣释。初问後答。此義云何者。此问障灭。显 <lb ed="X" n="0161c10"/><lb ed="R071" n="0543a13"/>義云何也。以一切心识下释。释文有三。初法。次喩。後 <lb ed="X" n="0161c11"/><lb ed="R071" n="0543a14"/>合。一切心识之相者。谓六七识心也。此心有二。一性。 <lb ed="X" n="0161c12"/><lb ed="R071" n="0543a15"/>二相。性即净心。相即虚妄分别也。皆是无明者。示此 <lb ed="X" n="0161c13"/><lb ed="R071" n="0543a16"/>分别之相。乃<anchor xml:id="nkr_note_orig_0161006" n="0161006"/>至是无明所致。非心性自尔也。无明之 <lb ed="X" n="0161c14"/><lb ed="R071" n="0543a17"/>相不離觉性者。以无明熏习真如生于妄心。心识生 <lb ed="X" n="0161c15"/><lb ed="R071" n="0543a18"/>灭之相。是无明功能。心识觉照。即是本觉故。不離觉 <lb ed="X" n="0161c16"/><lb ed="R071" n="0543b01"/>性也。非可壞者。心识之性。即是本觉。故不可壞。非不 <lb ed="X" n="0161c17"/><lb ed="R071" n="0543b02"/>可壞者。心识之相。唯是无明。故为治道所壞。次释喩 <lb ed="X" n="0161c18"/><lb ed="R071" n="0543b03"/>说。如大海水者。此取廣大淸净为喩。因风波动者。示 <lb ed="X" n="0161c19"/><lb ed="R071" n="0543b04"/>此水性非自力生波。因风故波。复示风性不能自现 <lb ed="X" n="0161c20"/><lb ed="R071" n="0543b05"/>动相。依水故能也。此喩前法内一切心识之相皆是 <lb ed="X" n="0161c21"/><lb ed="R071" n="0543b06"/>无明。水相风相不相捨離者。然水有多義。此取动不 <lb ed="X" n="0161c22"/><lb ed="R071" n="0543b07"/>动为喩。风且取动为喩。亦有不动。然此论水。不以波 <lb ed="X" n="0161c23"/><lb ed="R071" n="0543b08"/>内照润为相。风以动内高下为相。动之与波。未曾相 <lb ed="X" n="0161c24"/><lb ed="R071" n="0543b09"/>離也。此喩前法内无明之相不離觉性也。而水非动 <pb ed="X" xml:id="X45.0755.0162a" n="0162a"/> <lb ed="X" n="0162a01"/><lb ed="R071" n="0543b10"/>性者。然水且偏言不动水。但与彼照润用为体。故非 <lb ed="X" n="0162a02"/><lb ed="R071" n="0543b11"/>动性。风自与动内高下为体。亦非彼性。若风正灭动 <lb ed="X" n="0162a03"/><lb ed="R071" n="0543b12"/>相即灭者。验风唯与动为性。湿性不壞者。擧湿不壞。 <lb ed="X" n="0162a04"/><lb ed="R071" n="0543b13"/>显水不动。<anchor xml:id="nkr_note_orig_0162001" n="0162001"/>复验不与波为性。此喩上非可壞也。次释 <lb ed="X" n="0162a05"/><lb ed="R071" n="0543b14"/>第三合喩。如是众生自性淸净心者。示此心性廣大 <lb ed="X" n="0162a06"/><lb ed="R071" n="0543b15"/>众生皆有。虽在烦恼。照性不改。故言淸净。此合上大 <lb ed="X" n="0162a07"/><lb ed="R071" n="0543b16"/>海。因无明不动者。示此心性非自流转。因无明熏故。 <lb ed="X" n="0162a08"/><lb ed="R071" n="0543b17"/>诸识浪生。如波因风。此无明染法复不能自为生 <lb ed="X" n="0162a09"/><lb ed="R071" n="0543b18"/>灭。依于本觉而有生灭。如风依水合之。因风波动也。 <lb ed="X" n="0162a10"/><lb ed="R071" n="0544a01"/>心与无明俱无形相者。无明与心各无自相。不相捨 <lb ed="X" n="0162a11"/><lb ed="R071" n="0544a02"/>離者。本觉以心识为相。无明以生灭为相。生灭与心 <lb ed="X" n="0162a12"/><lb ed="R071" n="0544a03"/>无相離義。合上水相风性不相離。而心非动性者。示 <lb ed="X" n="0162a13"/><lb ed="R071" n="0544a04"/>此净心不与生灭为性。合上而水非动性。若无明灭 <lb ed="X" n="0162a14"/><lb ed="R071" n="0544a05"/>相续则灭者。验此无明为生灭体。合上风止动灭。智 <lb ed="X" n="0162a15"/><lb ed="R071" n="0544a06"/>性不壞者。复示无明不以心为性。由不以心为性故。 <lb ed="X" n="0162a16"/><lb ed="R071" n="0544a07"/>生灭自尽。智性常存。合上湿性不壞。</p> <lb ed="X" n="0162a17"/><lb ed="R071" n="0544a08"/><p xml:id="pX45p0162a1701">次释不思议业相。文内有二。初明业所依。能作一切 <lb ed="X" n="0162a18"/><lb ed="R071" n="0544a09"/>下正辨业相。言以依智净者。此则明业所依。以法身 <lb ed="X" n="0162a19"/><lb ed="R071" n="0544a10"/>净智作依止。次辨业相。文复有二。初总後别。能作一 <lb ed="X" n="0162a20"/><lb ed="R071" n="0544a11"/>切勝妙境界者。此明总说。以依前净智起应化身及 <lb ed="X" n="0162a21"/><lb ed="R071" n="0544a12"/><anchor xml:id="nkr_note_orig_0162002" n="0162002"/>淸净土。作诸众生见闻境界也。如宝性论偈说。</p> <lb ed="X" n="0162a22"/><lb ed="R071" n="0544a13"/><lg type="regular" xml:id="lgX45p0162a2201"><l>诸<persName>佛</persName><persName>如来</persName>身</l><l>如虚空无相</l><l>为诸勝智者</l> <lb ed="X" n="0162a23"/><lb ed="R071" n="0544a14"/><l>作六根境界</l><l>示现微妙色</l><l>出于梵音声</l> <lb ed="X" n="0162a24"/><lb ed="R071" n="0544a15"/><l>令嗅<persName>佛</persName>戒香</l><l>与<persName>佛</persName>妙法味</l><l>使觉三昧触</l> <pb ed="X" xml:id="X45.0755.0162b" n="0162b"/> <lb ed="X" n="0162b01"/><lb ed="R071" n="0544a16"/><l>令知深妙法</l></lg> <lb ed="X" n="0162b02"/><lb ed="R071" n="0544a17"/><p xml:id="pX45p0162b0201"><anchor xml:id="nkr_note_orig_0162003" n="0162003"/>相所谓下别明业相。文内有三。无量功德之相者。此 <lb ed="X" n="0162b03"/><lb ed="R071" n="0544a18"/>第一明业勝相。常无断下第二明业无尽。随众生根 <lb ed="X" n="0162b04"/><lb ed="R071" n="0544b01"/>下第三正辨业用。示此<persName>佛</persName>身及以净土。皆为无量功 <lb ed="X" n="0162b05"/><lb ed="R071" n="0544b02"/>德所成。故得勝名也。常无断绝者。此第二明业无尽。 <lb ed="X" n="0162b06"/><lb ed="R071" n="0544b03"/>示依无限大悲起于二身。尽未来际无有间<g ref="#CB00830">缺</g>也。随 <lb ed="X" n="0162b07"/><lb ed="R071" n="0544b04"/>众生根下此第三正辨业用。众生根有二种。一大乘。 <lb ed="X" n="0162b08"/><lb ed="R071" n="0544b05"/>二小乘。地前菩萨及以二乘。但依化身目见。以得利 <lb ed="X" n="0162b09"/><lb ed="R071" n="0544b06"/>益。地上菩萨依于应身内。作净土等观。而得益也。如 <lb ed="X" n="0162b10"/><lb ed="R071" n="0544b07"/>来大悲称此機感故。<anchor xml:id="nkr_note_orig_0162004" n="0162004"/>故说名随世。自然相应者。成上 <lb ed="X" n="0162b11"/><lb ed="R071" n="0544b08"/>无断绝義。若有作意。此则有断。示此大悲任运恒起。 <lb ed="X" n="0162b12"/><lb ed="R071" n="0544b09"/>不劳功用。故无断绝義也。种种而见得利益者。成上 <lb ed="X" n="0162b13"/><lb ed="R071" n="0544b10"/>随众生根義。众生根性虽复不同。<persName>如来</persName>悉能随彼示 <lb ed="X" n="0162b14"/><lb ed="R071" n="0544b11"/>现。无機不会也。以随機感种种见故。各依自心而得 <lb ed="X" n="0162b15"/><lb ed="R071" n="0544b12"/>益也。</p> <lb ed="X" n="0162b16"/><lb ed="R071" n="0544b13"/><p xml:id="pX45p0162b1601">次释大分第三约喩显示觉体相義。此文有二。初总 <lb ed="X" n="0162b17"/><lb ed="R071" n="0544b14"/>牒法擧数。约喩略显。云何为四下列名别释。复次觉 <lb ed="X" n="0162b18"/><lb ed="R071" n="0544b15"/>体相者。此重牒前法。有四种大義者。此总擧数也。与 <lb ed="X" n="0162b19"/><lb ed="R071" n="0544b16"/>虚空等者。显喩大義。犹如净镜者。喩心性净能有照 <lb ed="X" n="0162b20"/><lb ed="R071" n="0544b17"/>用也。此则约喩略显。</p> <lb ed="X" n="0162b21"/><lb ed="R071" n="0544b18"/><p xml:id="pX45p0162b2101">云何为四下次别列名释義。依四名次第分别。一者 <lb ed="X" n="0162b22"/><lb ed="R071" n="0545a01"/>如实空镜者。谓離一切物体。及无显物功德也。远離 <lb ed="X" n="0162b23"/><lb ed="R071" n="0545a02"/>一切心境界相者。示此本觉虽复自性淸净。然六七 <lb ed="X" n="0162b24"/><lb ed="R071" n="0545a03"/>识心境界本来不相应。犹如净镜。虽复性净。然于兔 <pb ed="X" xml:id="X45.0755.0162c" n="0162c"/> <lb ed="X" n="0162c01"/><lb ed="R071" n="0545a04"/>角龟毛不相应也。无法可现者。此性净本觉。所以不 <lb ed="X" n="0162c02"/><lb ed="R071" n="0545a05"/>现心境界者。以我尘等本来非有。本来非有故。不为 <lb ed="X" n="0162c03"/><lb ed="R071" n="0545a06"/>净心所现。如龟毛兔角非净镜所现也。非觉照義者。 <lb ed="X" n="0162c04"/><lb ed="R071" n="0545a07"/>此本觉于二种尘相。实无觉照功德也。如镜于兔角 <lb ed="X" n="0162c05"/><lb ed="R071" n="0545a08"/>等无照功也。因熏习镜者。此不能作众生内因熏习 <lb ed="X" n="0162c06"/><lb ed="R071" n="0545a09"/>也。镜者以有自体。能现一切因缘境界。谓如实不空 <lb ed="X" n="0162c07"/><lb ed="R071" n="0545a10"/>者。此心真如性。如实不空也。一切世间境界者。谓依 <lb ed="X" n="0162c08"/><lb ed="R071" n="0545a11"/>他性内一切境。悉于中现者。示此境界无别<anchor xml:id="nkr_note_orig_0162005" n="0162005"/>所依止。 <lb ed="X" n="0162c09"/><lb ed="R071" n="0545a12"/>悉于性净本觉内现。如诸物像依镜而起。悉于镜中 <lb ed="X" n="0162c10"/><lb ed="R071" n="0545a13"/>现不出者。此自心现境界若灭时。不出心外。如镜像 <lb ed="X" n="0162c11"/><lb ed="R071" n="0545a14"/>灭时不出镜外也。不入者。後若现时。且不从外来。故 <lb ed="X" n="0162c12"/><lb ed="R071" n="0545a15"/>言不入。如像镜现时不从外入也。不失者。此影现时。 <lb ed="X" n="0162c13"/><lb ed="R071" n="0545a16"/>以不从外入。不可谓得入。及其灭时复不出于外。何 <lb ed="X" n="0162c14"/><lb ed="R071" n="0545a17"/>得名失也。如镜像灭时不可名失。不壞者。此之心影 <lb ed="X" n="0162c15"/><lb ed="R071" n="0545a18"/>灭时。无有自体可就之名壞也。如像灭时不可言面 <lb ed="X" n="0162c16"/><lb ed="R071" n="0545b01"/>像壞。常住一心者。此心境像若有出入。可非常住。<anchor xml:id="nkr_note_orig_0162006" n="0162006"/>既 <lb ed="X" n="0162c17"/><lb ed="R071" n="0545b02"/>出入。故是常住一心也。亦如镜像。唯住境内也。以一 <lb ed="X" n="0162c18"/><lb ed="R071" n="0545b03"/>切法即真实性者。以自心现法。即用本觉为体。无義 <lb ed="X" n="0162c19"/><lb ed="R071" n="0545b04"/>更得馀处而住。如似镜像以镜为体。故无有道理離 <lb ed="X" n="0162c20"/><lb ed="R071" n="0545b05"/>于镜住。又一切染法所不能染者。以本觉性净故。能 <lb ed="X" n="0162c21"/><lb ed="R071" n="0545b06"/>现一切染法。此染现时。乃更显于本净。即示法染法 <lb ed="X" n="0162c22"/><lb ed="R071" n="0545b07"/>所不能染也。如镜净性能现秽物。秽物现时返显镜 <lb ed="X" n="0162c23"/><lb ed="R071" n="0545b08"/>净。岂此秽物而能染镜。智体不动者。智以本觉为体。 <lb ed="X" n="0162c24"/><lb ed="R071" n="0545b09"/>此所现境。随妄心转变。然其能照性未曾改易。亦如 <pb ed="X" xml:id="X45.0755.0163a" n="0163a"/> <lb ed="X" n="0163a01"/><lb ed="R071" n="0545b10"/>镜像随质转变。然其镜性未曾改变。具足无漏者。此 <lb ed="X" n="0163a02"/><lb ed="R071" n="0545b11"/>本觉性。于恒沙等法。无有所少。亦如净镜于现一切 <lb ed="X" n="0163a03"/><lb ed="R071" n="0545b12"/>物像功能。无一所少也。熏习生者。此本觉性作众生 <lb ed="X" n="0163a04"/><lb ed="R071" n="0545b13"/>体。能与众生。作内熏习。令厌生死乐涅槃。如镜备即 <lb ed="X" n="0163a05"/><lb ed="R071" n="0545b14"/>有照像之功。欲令因镜<anchor xml:id="nkr_note_orig_0163001" n="0163001"/>智自美恶也。三法出離镜者。 <lb ed="X" n="0163a06"/><lb ed="R071" n="0545b15"/>示前本觉依法力熏习出離诸障。犹如净镜離垢淸 <lb ed="X" n="0163a07"/><lb ed="R071" n="0545b16"/>净也。谓不空法者。是前本觉具足众德也。出者出于 <lb ed="X" n="0163a08"/><lb ed="R071" n="0545b17"/>二净。離者破和合识相也。纯净明者。无烦恼杂<anchor xml:id="nkr_note_orig_0163002" n="0163002"/>故。无 <lb ed="X" n="0163a09"/><lb ed="R071" n="0545b18"/>智障染故净。和合相尽故明也。四缘熏镜者。依出離 <lb ed="X" n="0163a10"/><lb ed="R071" n="0546a01"/>法身。起应化二身。从于大悲。流出十二部经。作诸众 <lb ed="X" n="0163a11"/><lb ed="R071" n="0546a02"/>生外缘熏习。镜者谓受用镜。谓依法出離者。不示应 <lb ed="X" n="0163a12"/><lb ed="R071" n="0546a03"/>化二身。依離垢法身。遍照众生之心也。以<persName>佛</persName>日慧光 <lb ed="X" n="0163a13"/><lb ed="R071" n="0546a04"/>照诸众生二种之心。一本性净心。二随缘用心也。今 <lb ed="X" n="0163a14"/><lb ed="R071" n="0546a05"/>修善根者。作熏习种子。令生出世善也。随念示现者。 <lb ed="X" n="0163a15"/><lb ed="R071" n="0546a06"/>随彼众生所有念心。皆能示现等类之身也。</p> <lb ed="X" n="0163a16"/><lb ed="R071" n="0546a07"/><p xml:id="pX45p0163a1601">次释第二不觉。文内有三。初总解不觉義相。复次依 <lb ed="X" n="0163a17"/><lb ed="R071" n="0546a08"/>不觉生三种相下第二别释不觉作生染之因。<anchor xml:id="nkr_note_orig_0163003" n="0163003"/>常知 <lb ed="X" n="0163a18"/><lb ed="R071" n="0546a09"/>无明能一切染法下第三总结義宗。前文复二。初正 <lb ed="X" n="0163a19"/><lb ed="R071" n="0546a10"/>示无明不觉之相。以有不觉妄想心下第二显此不 <lb ed="X" n="0163a20"/><lb ed="R071" n="0546a11"/>觉有起净功德。</p> <lb ed="X" n="0163a21"/><lb ed="R071" n="0546a12"/><p xml:id="pX45p0163a2101">就正示不觉内有三。初法。次喩。後合。法说文复二。一 <lb ed="X" n="0163a22"/><lb ed="R071" n="0546a13"/>示无明能生妄念。二显本觉作妄念体。谓不如实智 <lb ed="X" n="0163a23"/><lb ed="R071" n="0546a14"/>真如法一不觉心起而有其念者。此示无明起作念。 <lb ed="X" n="0163a24"/><lb ed="R071" n="0546a15"/>本不知真如法<anchor xml:id="nkr_note_orig_0163004" n="0163004"/>一。谓不可法界无二也。不觉心起者。 <pb ed="X" xml:id="X45.0755.0163b" n="0163b"/> <lb ed="X" n="0163b01"/><lb ed="R071" n="0546a16"/>由不觉故非异谓异。故遂有念动。名之为起。而有其 <lb ed="X" n="0163b02"/><lb ed="R071" n="0546a17"/>念者。心既起<anchor xml:id="nkr_note_add_0163b0201" n="0163b0201"/><anchor xml:id="beg0163b0201" n="0163b0201"/>已<anchor xml:id="end0163b0201"/>。善境不捨。故有妄念。念无自相不離 <lb ed="X" n="0163b03"/><lb ed="R071" n="0546a18"/>本觉者。第二示此妄念无有自体。唯以本觉为体相 <lb ed="X" n="0163b04"/><lb ed="R071" n="0546b01"/>也。次释喩文复有二。犹如迷人依方故迷者。此示迷 <lb ed="X" n="0163b05"/><lb ed="R071" n="0546b02"/>不自起因方故生。喩六七念虽由无明。不離觉也。无 <lb ed="X" n="0163b06"/><lb ed="R071" n="0546b03"/>明不能自起。要依真如有此不觉也。若離于方则无 <lb ed="X" n="0163b07"/><lb ed="R071" n="0546b04"/>有迷者。显以迷依方故。離方无迷。喩前念不自生。依 <lb ed="X" n="0163b08"/><lb ed="R071" n="0546b05"/>觉有不觉故。次释第三合喩。文露可解。</p> <lb ed="X" n="0163b09"/><lb ed="R071" n="0546b06"/><p xml:id="pX45p0163b0901">次释第二显此不觉有起净之用。问。若依馀法生不 <lb ed="X" n="0163b10"/><lb ed="R071" n="0546b07"/>觉義者。義容可尔。即言依于本觉有于不觉。即此不 <lb ed="X" n="0163b11"/><lb ed="R071" n="0546b08"/>觉还迷本觉者。義不可然也。凡相违之法。则不得相 <lb ed="X" n="0163b12"/><lb ed="R071" n="0546b09"/>依。觉与不觉二法相违。何得依觉得有不觉。若得有 <lb ed="X" n="0163b13"/><lb ed="R071" n="0546b10"/>者。一切相违之法。亦应得相依而有也。答。此不觉者。 <lb ed="X" n="0163b14"/><lb ed="R071" n="0546b11"/>即是本觉。由无明对法有觉不觉。如镜夜则不得现 <lb ed="X" n="0163b15"/><lb ed="R071" n="0546b12"/>物。明则有能现物。<anchor xml:id="nkr_note_add_0163b1501" n="0163b1501"/><anchor xml:id="beg0163b1501" n="0163b1501"/>但<anchor xml:id="end0163b1501"/>约法故尔。非谓镜性而有存亡。 <lb ed="X" n="0163b16"/><lb ed="R071" n="0546b13"/>以有不觉妄想心者。此示相顺之義。義相云何。若直 <lb ed="X" n="0163b17"/><lb ed="R071" n="0546b14"/>尔依觉有不觉。毕竟不能顺于本觉。由依不觉生妄 <lb ed="X" n="0163b18"/><lb ed="R071" n="0546b15"/>想心。此心则有顺本觉義也。能知名義者。为此妄心 <lb ed="X" n="0163b19"/><lb ed="R071" n="0546b16"/>有能知名義之功。为说真觉者。得觉圣人。为未觉者 <lb ed="X" n="0163b20"/><lb ed="R071" n="0546b17"/>说于真觉。彼因妄能知名義。即自知有根本真觉也。 <lb ed="X" n="0163b21"/><lb ed="R071" n="0546b18"/>久修不<anchor xml:id="nkr_note_add_0163b2101" n="0163b2101"/><anchor xml:id="beg0163b2101" n="0163b2101"/>已<anchor xml:id="end0163b2101"/>。还得究竟。同于本竟。尔时不觉转为无分 <lb ed="X" n="0163b22"/><lb ed="R071" n="0547a01"/>别境。妄想之心转成自觉照智也。如<anchor xml:id="nkr_note_orig_0163005" n="0163005"/>耶方後寤即是 <lb ed="X" n="0163b23"/><lb ed="R071" n="0547a02"/>正方。返迷之心即是正智。此喩少分计思。不类觉与 <lb ed="X" n="0163b24"/><lb ed="R071" n="0547a03"/>不觉其性一也。迷方与心异也。不觉之心则无真觉 <pb ed="X" xml:id="X45.0755.0163c" n="0163c"/> <lb ed="X" n="0163c01"/><lb ed="R071" n="0547a04"/>自相可说者。若无妄心。则无能智名義之者。设有真 <lb ed="X" n="0163c02"/><lb ed="R071" n="0547a05"/>觉自相。以缘不具故。则可得说也。</p> <lb ed="X" n="0163c03"/><lb ed="R071" n="0547a06"/><p xml:id="pX45p0163c0301">次释第二别解不觉作生染之因。文内有二。初擧数 <lb ed="X" n="0163c04"/><lb ed="R071" n="0547a07"/>略释。云何为三下列名廣解。</p> <lb ed="X" n="0163c05"/><lb ed="R071" n="0547a08"/><p xml:id="pX45p0163c0501"><anchor xml:id="nkr_note_orig_0163006" n="0163006"/>三种相者。此擧数也。与彼不觉相应不離者。此三种 <lb ed="X" n="0163c06"/><lb ed="R071" n="0547a09"/>即是不觉義。用<anchor xml:id="nkr_note_orig_0163007" n="0163007"/>未不離本。故言相应也。问曰。夫相应 <lb ed="X" n="0163c07"/><lb ed="R071" n="0547a10"/>者。想受行与心异。得有相应義。此三种心。是不相应 <lb ed="X" n="0163c08"/><lb ed="R071" n="0547a11"/>心。无明复是即心无明。何故说言相应不離也。答。今 <lb ed="X" n="0163c09"/><lb ed="R071" n="0547a12"/>说相应義有二种。一不相捨離。是相应義。二心与心 <lb ed="X" n="0163c10"/><lb ed="R071" n="0547a13"/>数。别体同时。同缘同知。所作<anchor xml:id="nkr_note_orig_0163008" n="0163008"/>相违。故名相应義。今此 <lb ed="X" n="0163c11"/><lb ed="R071" n="0547a14"/>亦非不離相应。此处粗起。言相应者。无明与心不相 <lb ed="X" n="0163c12"/><lb ed="R071" n="0547a15"/>捨離。故言相应也。</p> <lb ed="X" n="0163c13"/><lb ed="R071" n="0547a16"/><p xml:id="pX45p0163c1301">次释第二列名廣释。谓初问次释。一无明业相者。不 <lb ed="X" n="0163c14"/><lb ed="R071" n="0547a17"/>此无明只以动心为业。以依不觉故心动者。以依不 <lb ed="X" n="0163c15"/><lb ed="R071" n="0547a18"/>觉故有无明。以无明故令心念动也。说名为业者。此 <lb ed="X" n="0163c16"/><lb ed="R071" n="0547b01"/>即说名根本业识也。觉则不动者。此显前同。由不觉 <lb ed="X" n="0163c17"/><lb ed="R071" n="0547b02"/>故动。正以觉则不动。故知动时由于不觉也。动则有 <lb ed="X" n="0163c18"/><lb ed="R071" n="0547b03"/>苦者。以此念心流动生灭故。即有行壞等苦。今言无 <lb ed="X" n="0163c19"/><lb ed="R071" n="0547b04"/>明动心即有苦者。此则同时因果不相離也。问曰。若 <lb ed="X" n="0163c20"/><lb ed="R071" n="0547b05"/>言同时有因果者。无明与苦作何相因。答。作五种。生 <lb ed="X" n="0163c21"/><lb ed="R071" n="0547b06"/>因。依因。建立因。长因。养因。生因者。如灯与明。虽复同 <lb ed="X" n="0163c22"/><lb ed="R071" n="0547b07"/>时。仍得灯而生于明。无明生苦亦尔。依因者。相依而 <lb ed="X" n="0163c23"/><lb ed="R071" n="0547b08"/>立。建立因者。无明住地建立妄识也。长因者。增长也。 <lb ed="X" n="0163c24"/><lb ed="R071" n="0547b09"/>养因者。润益也。果不離因者。苦者是果。动念为因。依 <pb ed="X" xml:id="X45.0755.0164a" n="0164a"/> <lb ed="X" n="0164a01"/><lb ed="R071" n="0547b10"/>动方苦。岂得相離也。二能见相者。谓是见识<anchor xml:id="nkr_note_orig_0164001" n="0164001"/>识也。以 <lb ed="X" n="0164a02"/><lb ed="R071" n="0547b11"/>依动故能见者。苦心无妄念则无见也。不动则无见 <lb ed="X" n="0164a03"/><lb ed="R071" n="0547b12"/>者。以不动则无见故。即验见时由于妄境。动三界相 <lb ed="X" n="0164a04"/><lb ed="R071" n="0547b13"/>者。此即是能现识也。</p> <lb ed="X" n="0164a05"/><lb ed="R071" n="0547b14"/><p xml:id="pX45p0164a0501">次释内有二。初正解依心现妄境。以有坑界缘<anchor xml:id="nkr_note_add_0164a0501" n="0164a0501"/><anchor xml:id="beg0164a0501" n="0164a0501"/>已<anchor xml:id="end0164a0501"/>下 <lb ed="X" n="0164a06"/><lb ed="R071" n="0547b15"/>明此妄境能生分别心也。譬如翳目能现空花。花若 <lb ed="X" n="0164a07"/><lb ed="R071" n="0547b16"/>生<anchor xml:id="nkr_note_add_0164a0701" n="0164a0701"/><anchor xml:id="beg0164a0701" n="0164a0701"/>已<anchor xml:id="end0164a0701"/>。还为翳目所见也。以依能见故境界妄现者。示 <lb ed="X" n="0164a08"/><lb ed="R071" n="0547b17"/>此妄境不能自有。但依妄念心而显现也。亦如影不 <lb ed="X" n="0164a09"/><lb ed="R071" n="0547b18"/>自生。依形故现也。離见则无境界者。验境依心也。以 <lb ed="X" n="0164a10"/><lb ed="R071" n="0548a01"/>離妄见者。外境不生故。即验境起由于见也。</p> <lb ed="X" n="0164a11"/><lb ed="R071" n="0548a02"/><p xml:id="pX45p0164a1101">次释第二依境生心義。以有境界缘故者。以有妄现 <lb ed="X" n="0164a12"/><lb ed="R071" n="0548a03"/>境故。得作妄心所缘也。复生六种相者。谓是分别妄 <lb ed="X" n="0164a13"/><lb ed="R071" n="0548a04"/>相差别也。此之六种。前五明因。後一显果。俱是意识 <lb ed="X" n="0164a14"/><lb ed="R071" n="0548a05"/>功能也。前五内。初二明依意识分别爱憎。领纳苦乐。 <lb ed="X" n="0164a15"/><lb ed="R071" n="0548a06"/>即是受心也。次二明忆念前境。计著名相。<anchor xml:id="nkr_note_orig_0164002" n="0164002"/>即想也。後 <lb ed="X" n="0164a16"/><lb ed="R071" n="0548a07"/>之一种正明作业。即是行也。受有二种。一分别好恶。 <lb ed="X" n="0164a17"/><lb ed="R071" n="0548a08"/>生于爱憎。二因于爱憎。领纳苦乐也。一智相者。此是 <lb ed="X" n="0164a18"/><lb ed="R071" n="0548a09"/>初起爱心。觉了前境。名之为智也。依于境界心起分 <lb ed="X" n="0164a19"/><lb ed="R071" n="0548a10"/>别者。境界既现<anchor xml:id="nkr_note_add_0164a1901" n="0164a1901"/><anchor xml:id="beg0164a1901" n="0164a1901"/>已<anchor xml:id="end0164a1901"/>分别违顺也。爱与不爱者。违顺既 <lb ed="X" n="0164a20"/><lb ed="R071" n="0548a11"/>成遂起憎爱也。二相续相者。以依前憎爱。领纳苦乐。 <lb ed="X" n="0164a21"/><lb ed="R071" n="0548a12"/>念心不断。名为相续也。依于智故。依前分别智也。生 <lb ed="X" n="0164a22"/><lb ed="R071" n="0548a13"/>其苦乐者。生起觉知苦乐心起。念相应者。此觉苦乐 <lb ed="X" n="0164a23"/><lb ed="R071" n="0548a14"/>心起念相续无有断绝也。自下二种即是想心也。三 <lb ed="X" n="0164a24"/><lb ed="R071" n="0548a15"/>取执相者。既领纳<anchor xml:id="nkr_note_add_0164a2401" n="0164a2401"/><anchor xml:id="beg0164a2401" n="0164a2401"/>已<anchor xml:id="end0164a2401"/>取著更深。依于相续者。依前分 <pb ed="X" xml:id="X45.0755.0164b" n="0164b"/> <lb ed="X" n="0164b01"/><lb ed="R071" n="0548a16"/>别觉知心也。缘念境界者。若缘前爱憎。追念不捨。任 <lb ed="X" n="0164b02"/><lb ed="R071" n="0548a17"/>持苦乐者。追忆苦乐。恒经心起。心起著故者。以不知 <lb ed="X" n="0164b03"/><lb ed="R071" n="0548a18"/>爱憎苦乐从心起故。取之为外。而生执著也。四计名 <lb ed="X" n="0164b04"/><lb ed="R071" n="0548b01"/>字相者。示此想不缘实義。但依假名而生计著也。依 <lb ed="X" n="0164b05"/><lb ed="R071" n="0548b02"/>于妄执者。依前执取相分别假名言相者。随逐名言。 <lb ed="X" n="0164b06"/><lb ed="R071" n="0548b03"/>妄生分别。自下一种即是行心。五起业相者。依前妄 <lb ed="X" n="0164b07"/><lb ed="R071" n="0548b04"/>想能起行业也。依于名字名取著者。以不可假名取 <lb ed="X" n="0164b08"/><lb ed="R071" n="0548b05"/>之为实也。造种种业者。依此行心。能作身口种种业 <lb ed="X" n="0164b09"/><lb ed="R071" n="0548b06"/>也。次明果相。六业繫苦相者。此之业种。繫结本识。受 <lb ed="X" n="0164b10"/><lb ed="R071" n="0548b07"/>苦报也。以依业受果不自在者。报随业繫。无解脱时。</p> <lb ed="X" n="0164b11"/><lb ed="R071" n="0548b08"/><p xml:id="pX45p0164b1101"><anchor xml:id="nkr_note_add_0164b1101" n="0164b1101"/><anchor xml:id="beg0164b1101" n="0164b1101"/>已<anchor xml:id="end0164b1101"/>说第二别明不觉。次显第三总结義宗。当知无明 <lb ed="X" n="0164b12"/><lb ed="R071" n="0548b09"/>能生一切染法者。以前九种依不觉生故。则知无明 <lb ed="X" n="0164b13"/><lb ed="R071" n="0548b10"/>能生染法也。以一切染法皆是不觉相者。重显无明 <lb ed="X" n="0164b14"/><lb ed="R071" n="0548b11"/>能生染也。</p> <lb ed="X" n="0164b15"/><lb ed="R071" n="0548b12"/><p xml:id="pX45p0164b1501">次释大分第二明觉与不觉各有同不同義。文内有 <lb ed="X" n="0164b16"/><lb ed="R071" n="0548b13"/>三。初总擧数。云何为二下第二列名。同相者下第三 <lb ed="X" n="0164b17"/><lb ed="R071" n="0548b14"/>题名别释。释内有二。初释同相。异相者下第二别释 <lb ed="X" n="0164b18"/><lb ed="R071" n="0548b15"/>异。</p> <lb ed="X" n="0164b19"/><lb ed="R071" n="0548b16"/><p xml:id="pX45p0164b1901">同相内文复有三。初喩说。如是无漏下合喩。是故修 <lb ed="X" n="0164b20"/><lb ed="R071" n="0548b17"/>多罗下引说证成。先释喩。譬如种种瓦器者。示器相 <lb ed="X" n="0164b21"/><lb ed="R071" n="0548b18"/>非一也。皆同微尘性相者。示器为相。尘为性故。相殊 <lb ed="X" n="0164b22"/><lb ed="R071" n="0549a01"/>性一也。故明尘性无别。次明合喩。如是无漏无明种 <lb ed="X" n="0164b23"/><lb ed="R071" n="0549a02"/>种业幻者。显染净二相不可为一也。合上种种瓦器。 <lb ed="X" n="0164b24"/><lb ed="R071" n="0549a03"/>皆同真如性者。示此染净如体不二。合上种种皆同 <pb ed="X" xml:id="X45.0755.0164c" n="0164c"/> <lb ed="X" n="0164c01"/><lb ed="R071" n="0549a04"/>微尘性相。次释第三引说证成。言是故者。是彼染净 <lb ed="X" n="0164c02"/><lb ed="R071" n="0549a05"/>有同相義故。依于此義者。依前同相義。说一切众生 <lb ed="X" n="0164c03"/><lb ed="R071" n="0549a06"/>乃至入于涅槃者。以此性離相寂灭故。说众生本来 <lb ed="X" n="0164c04"/><lb ed="R071" n="0549a07"/>涅槃也。菩<anchor xml:id="nkr_note_orig_0164003" n="0164003"/>提法者。复示此如有虚通之義。亦名为道。 <lb ed="X" n="0164c05"/><lb ed="R071" n="0549a08"/>此即性染菩提。是一切净法所依之本。故名性也。非 <lb ed="X" n="0164c06"/><lb ed="R071" n="0549a09"/>可修相者。此之如性无始法然。非修所及。非可作相 <lb ed="X" n="0164c07"/><lb ed="R071" n="0549a10"/>者。复示如体非为功所<anchor xml:id="nkr_note_orig_0164004" n="0164004"/>致。毕竟无得者。有我众生。非 <lb ed="X" n="0164c08"/><lb ed="R071" n="0549a11"/>彼所得。无我众生。复无能得也。亦无色相可见者。示 <lb ed="X" n="0164c09"/><lb ed="R071" n="0549a12"/>非凡夫眼识境界。而有见色相者。示能幻起诸<persName>佛</persName>色 <lb ed="X" n="0164c10"/><lb ed="R071" n="0549a13"/>身。唯是随染业幻所作者。此幻起色。随彼染业众生 <lb ed="X" n="0164c11"/><lb ed="R071" n="0549a14"/>自分别作也。非是智色不空之性者。此有染众生所 <lb ed="X" n="0164c12"/><lb ed="R071" n="0549a15"/>见之色。非是无分别智所现色法门。以智<anchor xml:id="nkr_note_orig_0164005" n="0164005"/>明不可见 <lb ed="X" n="0164c13"/><lb ed="R071" n="0549a16"/>故者。此色法门唯证相应。非见所及。</p> <lb ed="X" n="0164c14"/><lb ed="R071" n="0549a17"/><p xml:id="pX45p0164c1401">次释异相文中有二。初喩後合。如种种瓦器各各不 <lb ed="X" n="0164c15"/><lb ed="R071" n="0549a18"/>同者。示此器物相貌容贮悉皆不同。次明合喩。如是 <lb ed="X" n="0164c16"/><lb ed="R071" n="0549b01"/>无漏无明者。谓染净二法功能相根。不可同此。合前 <lb ed="X" n="0164c17"/><lb ed="R071" n="0549b02"/>种种瓦器各各不同也。随染幻差别性者。释前异義。 <lb ed="X" n="0164c18"/><lb ed="R071" n="0549b03"/>此真如随漏无漏熏故。有染净差别。非就如体明其 <lb ed="X" n="0164c19"/><lb ed="R071" n="0549b04"/>异也。染幻差别者。重示别相也。此释心生灭门内。<anchor xml:id="nkr_note_add_0164c1901" n="0164c1901"/><anchor xml:id="beg0164c1901" n="0164c1901"/>已<anchor xml:id="end0164c1901"/> <lb ed="X" n="0164c20"/><lb ed="R071" n="0549b05"/>释第一生灭体讫。</p> <lb ed="X" n="0164c21"/><lb ed="R071" n="0549b06"/><p xml:id="pX45p0164c2101">次分别第二生灭因缘。此文有二。初略释因缘体。此 <lb ed="X" n="0164c22"/><lb ed="R071" n="0549b07"/>義云何下廣释因缘義。复次生灭因缘者。此牒前章。 <lb ed="X" n="0164c23"/><lb ed="R071" n="0549b08"/>以本识内种子为因。三界虚状为缘。所谓众生者。缘 <lb ed="X" n="0164c24"/><lb ed="R071" n="0549b09"/>心幻起。生者非一。故言众生。依心意意识转故者。明 <pb ed="X" xml:id="X45.0755.0165a" n="0165a"/> <lb ed="X" n="0165a01"/><lb ed="R071" n="0549b10"/>此众生各无自实。唯心转变所作。此心识意名義者。 <lb ed="X" n="0165a02"/><lb ed="R071" n="0549b11"/>种种<anchor xml:id="nkr_note_orig_0165001" n="0165001"/>兹长。名之为心。能生依止。说名为意。取尘了别。 <lb ed="X" n="0165a03"/><lb ed="R071" n="0549b12"/>名之为识。此等三名。因有通别。通则三识各具三名。 <lb ed="X" n="0165a04"/><lb ed="R071" n="0549b13"/>别则三名别目三识。<anchor xml:id="nkr_note_orig_0165002" n="0165002"/>唯義可知。但今此所明。为欲摄 <lb ed="X" n="0165a05"/><lb ed="R071" n="0549b14"/>末就本。六七等识。皆是本识上用故。合皆约本识。释 <lb ed="X" n="0165a06"/><lb ed="R071" n="0549b15"/>此三名。显因缘義。</p> <lb ed="X" n="0165a07"/><lb ed="R071" n="0549b16"/><p xml:id="pX45p0165a0701">次第二廣释中義。文复有二。初明因缘生起之相。依 <lb ed="X" n="0165a08"/><lb ed="R071" n="0549b17"/>无明熏习所起识<anchor xml:id="nkr_note_add_0165a0801" n="0165a0801"/><anchor xml:id="beg0165a0801" n="0165a0801"/>已<anchor xml:id="end0165a0801"/>下第二约对凡圣明智断分齐。 <lb ed="X" n="0165a09"/><lb ed="R071" n="0549b18"/>前文有二。谓初问後释。此義云何者。问曰此依心转 <lb ed="X" n="0165a10"/><lb ed="R071" n="0550a01"/>变義云何。次释相。文内有四。初正解因缘生起次第。 <lb ed="X" n="0165a11"/><lb ed="R071" n="0550a02"/>此意复有五种下第二明此因缘功德不同得名差 <lb ed="X" n="0165a12"/><lb ed="R071" n="0550a03"/>别。是故三界虚伪下第三结显因缘生长之相。复次 <lb ed="X" n="0165a13"/><lb ed="R071" n="0550a04"/>言意识者下第四重释梨耶作意识義。</p> <lb ed="X" n="0165a14"/><lb ed="R071" n="0550a05"/><p xml:id="pX45p0165a1401">以依阿赖耶识说有无明者。此之识性。无始法然。为 <lb ed="X" n="0165a15"/><lb ed="R071" n="0550a06"/>种种妄想所董习故。遂即依他不觉自体。说此不觉 <lb ed="X" n="0165a16"/><lb ed="R071" n="0550a07"/>名为无明。此是一切染法根本。从此所生有五种差 <lb ed="X" n="0165a17"/><lb ed="R071" n="0550a08"/>别。一者念动相。谓不觉而起。即无明业相。二者能见 <lb ed="X" n="0165a18"/><lb ed="R071" n="0550a09"/>相。谓依动故能见。即前能见相。三者能现相。能现一 <lb ed="X" n="0165a19"/><lb ed="R071" n="0550a10"/>切境界。即前境界相。四者能取境界相。有境故起心 <lb ed="X" n="0165a20"/><lb ed="R071" n="0550a11"/>分别。即前智相。五者起念相续相。<anchor xml:id="nkr_note_orig_0165003" n="0165003"/>住持苦乐无断绝。 <lb ed="X" n="0165a21"/><lb ed="R071" n="0550a12"/>即前相续相。故说为意者。与妄心及妄境界。作依止 <lb ed="X" n="0165a22"/><lb ed="R071" n="0550a13"/>故。名之为意。</p> <lb ed="X" n="0165a23"/><lb ed="R071" n="0550a14"/><p xml:id="pX45p0165a2301">次释第二随義得名差别。此意复有五种名者。总擧 <lb ed="X" n="0165a24"/><lb ed="R071" n="0550a15"/>数。此之五名由依前五義以立。一者名为业识者。以 <pb ed="X" xml:id="X45.0755.0165b" n="0165b"/> <lb ed="X" n="0165b01"/><lb ed="R071" n="0550a16"/>此识不觉而动故。名之为业。谓无明力不觉心动者。 <lb ed="X" n="0165b02"/><lb ed="R071" n="0550a17"/>示此于心非自性动。由无明故动。此依前不觉而起 <lb ed="X" n="0165b03"/><lb ed="R071" n="0550a18"/>義。得此业名。二名转识者。明此本识以依前动故。更 <lb ed="X" n="0165b04"/><lb ed="R071" n="0550b01"/>复转变能有所见。依于动心能见相故者。释此见義 <lb ed="X" n="0165b05"/><lb ed="R071" n="0550b02"/>由于动。此依前能有所见。<anchor xml:id="nkr_note_orig_0165004" n="0165004"/>依于动心能见相故者。释 <lb ed="X" n="0165b06"/><lb ed="R071" n="0550b03"/>此见義由于动。此依前能见義立斯名。三名现识者。 <lb ed="X" n="0165b07"/><lb ed="R071" n="0550b04"/>示本此识复能随其五尘。同时显现一切境界。如镜 <lb ed="X" n="0165b08"/><lb ed="R071" n="0550b05"/>现像同依。依发识各异。云何而言随其五尘对至即 <lb ed="X" n="0165b09"/><lb ed="R071" n="0550b06"/>现无前後。又复五识缘五尘。无幷起義。复无五意识 <lb ed="X" n="0165b10"/><lb ed="R071" n="0550b07"/>与五识同时缘五尘。约何道理。得无前後。答。今此现 <lb ed="X" n="0165b11"/><lb ed="R071" n="0550b08"/>者约本识体。即是本觉。故得同时。若據意识行心。尙 <lb ed="X" n="0165b12"/><lb ed="R071" n="0550b09"/>不得一时受用二尘。况至五也。此擧法体。既约五尘 <lb ed="X" n="0165b13"/><lb ed="R071" n="0550b10"/>同时现者。即显六七识自违<anchor xml:id="nkr_note_add_0165b1301" n="0165b1301"/><anchor xml:id="beg0165b1301" n="0165b1301"/>己<anchor xml:id="end0165b1301"/>体。故论云。四相即同 <lb ed="X" n="0165b14"/><lb ed="R071" n="0550b11"/>本觉故。是以要须灭六七识方<anchor xml:id="nkr_note_orig_0165005" n="0165005"/>何相应。今此念心即 <lb ed="X" n="0165b15"/><lb ed="R071" n="0550b12"/>同本觉。不同意识等根尘识缘具方现。此云何知。所 <lb ed="X" n="0165b16"/><lb ed="R071" n="0550b13"/>谓能一切境界。乃至常在前故。此依前能现義上立 <lb ed="X" n="0165b17"/><lb ed="R071" n="0550b14"/>此名。四名智识者。以此本识是分别种子。能生意识 <lb ed="X" n="0165b18"/><lb ed="R071" n="0550b15"/>了别染净故。名之为智。此则依前能取境界義上立 <lb ed="X" n="0165b19"/><lb ed="R071" n="0550b16"/>名。五名相续识者。以此本识具二种相续。故得此名。 <lb ed="X" n="0165b20"/><lb ed="R071" n="0550b17"/>一自相续。二令他相续。以念相续心不断故者。明自 <lb ed="X" n="0165b21"/><lb ed="R071" n="0550b18"/>相续与自所生识为身体令不断故。此又识无始<anchor xml:id="nkr_note_add_0165b2101" n="0165b2101"/><anchor xml:id="beg0165b2101" n="0165b2101"/>已<anchor xml:id="end0165b2101"/> <lb ed="X" n="0165b22"/><lb ed="R071" n="0551a01"/>来为<anchor xml:id="nkr_note_orig_0165006" n="0165006"/>淸生灭。刹耶熏习。恒相续流。乃至後际无有断 <lb ed="X" n="0165b23"/><lb ed="R071" n="0551a02"/>绝。次明他相续。复有二种。一一能<anchor xml:id="nkr_note_orig_0165007" n="0165007"/>便因果相续。二令 <lb ed="X" n="0165b24"/><lb ed="R071" n="0551a03"/>忆念相续。住持过去无量世等故恶之业令不失故 <pb ed="X" xml:id="X45.0755.0165c" n="0165c"/> <lb ed="X" n="0165c01"/><lb ed="R071" n="0551a04"/>者。此明业因相续。过去诸业作未<anchor xml:id="nkr_note_add_0165c0101" n="0165c0101"/><anchor xml:id="beg0165c0101" n="0165c0101"/>已<anchor xml:id="end0165c0101"/>久熏习种子。此 <lb ed="X" n="0165c02"/><lb ed="R071" n="0551a05"/>识摄持为因不失。故复成就现在未来苦乐相报无 <lb ed="X" n="0165c03"/><lb ed="R071" n="0551a06"/>差别违者。此明异报相续。以此本识是果报体故。依 <lb ed="X" n="0165c04"/><lb ed="R071" n="0551a07"/>业得果。无有差违。依前起念相续立此名。次明忆念 <lb ed="X" n="0165c05"/><lb ed="R071" n="0551a08"/>相续。能令现在<anchor xml:id="nkr_note_add_0165c0501" n="0165c0501"/><anchor xml:id="beg0165c0501" n="0165c0501"/>已<anchor xml:id="end0165c0501"/>经之事忽然而念者。以此识是念 <lb ed="X" n="0165c06"/><lb ed="R071" n="0551a09"/>种子故。事虽<anchor xml:id="nkr_note_add_0165c0601" n="0165c0601"/><anchor xml:id="beg0165c0601" n="0165c0601"/>已<anchor xml:id="end0165c0601"/>往。功能由在也。未来之事不觉妄虑 <lb ed="X" n="0165c07"/><lb ed="R071" n="0551a10"/>者。以此识内有未来诸种子故。事虽未现。亦得生于 <lb ed="X" n="0165c08"/><lb ed="R071" n="0551a11"/>妄虑之心。依此上起念相续義。立此名也。</p> <lb ed="X" n="0165c09"/><lb ed="R071" n="0551a12"/><p xml:id="pX45p0165c0901">次释第三结显因缘生长之相。是故三界虚伪者。非 <lb ed="X" n="0165c10"/><lb ed="R071" n="0551a13"/>有似有故曰虚。隐其虚体。<anchor xml:id="nkr_note_orig_0165008" n="0165008"/>准现实状。故名伪也。唯心 <lb ed="X" n="0165c11"/><lb ed="R071" n="0551a14"/>所作者。示此虚伪虽有种种差别。寻其因缘。更无别 <lb ed="X" n="0165c12"/><lb ed="R071" n="0551a15"/>法。唯心所作也。離心则无六尘境界者。此之尘境。唯 <lb ed="X" n="0165c13"/><lb ed="R071" n="0551a16"/>似显现。无有自体也。此義云何者。现见有境。云何言 <lb ed="X" n="0165c14"/><lb ed="R071" n="0551a17"/>无也。以一切法皆从心起者。以一切尘法从心起故。 <lb ed="X" n="0165c15"/><lb ed="R071" n="0551a18"/>毕竟无有异心六尘也。我现见尘是所取。不即于心。 <lb ed="X" n="0165c16"/><lb ed="R071" n="0551b01"/>云何言意无异心六尘也。妄念而生者。所谓有尘异 <lb ed="X" n="0165c17"/><lb ed="R071" n="0551b02"/>心者。此皆从汝妄心分别而生。非有别法。若无别法。 <lb ed="X" n="0165c18"/><lb ed="R071" n="0551b03"/>此心何所分别。一切分别即分别自心者。示假别法。 <lb ed="X" n="0165c19"/><lb ed="R071" n="0551b04"/>此心一分显现成相。作所分别。此所分别即是自心。 <lb ed="X" n="0165c20"/><lb ed="R071" n="0551b05"/>若心得自见。何须显现成相。为所分别也。心不见心 <lb ed="X" n="0165c21"/><lb ed="R071" n="0551b06"/>无相可得者。此心若不变异。即不得自见。以无相根 <lb ed="X" n="0165c22"/><lb ed="R071" n="0551b07"/>可分别故。当知世间一切境界皆依众生无明妄心 <lb ed="X" n="0165c23"/><lb ed="R071" n="0551b08"/>而得住持者。此有二義。一分别性境。皆从众生无明 <lb ed="X" n="0165c24"/><lb ed="R071" n="0551b09"/>妄心。建立住持。谓之为外。此心未灭。境不暂息也。二 <pb ed="X" xml:id="X45.0755.0166a" n="0166a"/> <lb ed="X" n="0166a01"/><lb ed="R071" n="0551b10"/>者依他性境。从彼众生无明妄心无始<anchor xml:id="nkr_note_add_0166a0101" n="0166a0101"/><anchor xml:id="beg0166a0101" n="0166a0101"/>已<anchor xml:id="end0166a0101"/>来熏习本 <lb ed="X" n="0166a02"/><lb ed="R071" n="0551b11"/>识方乃得现。此本识功德未尽<anchor xml:id="nkr_note_add_0166a0201" n="0166a0201"/><anchor xml:id="beg0166a0201" n="0166a0201"/>已<anchor xml:id="end0166a0201"/>来。住持此境。亦不 <lb ed="X" n="0166a03"/><lb ed="R071" n="0551b12"/>休息。是故一切法如镜中像无体可得者。示此二境 <lb ed="X" n="0166a04"/><lb ed="R071" n="0551b13"/>離心之外无别体可得也。唯心虚妄者。若谓有别体 <lb ed="X" n="0166a05"/><lb ed="R071" n="0551b14"/>者。于唯心虚妄状上。妄作此执也。以心生<anchor xml:id="nkr_note_orig_0166001" n="0166001"/>则故种种 <lb ed="X" n="0166a06"/><lb ed="R071" n="0551b15"/>法生者。以六七心生故。我尘法尘等生也。心灭则种 <lb ed="X" n="0166a07"/><lb ed="R071" n="0551b16"/>种法灭者。六七妄心若灭。<anchor xml:id="nkr_note_orig_0166002" n="0166002"/>秘尘法尘从此得灭。又复 <lb ed="X" n="0166a08"/><lb ed="R071" n="0551b17"/>本识依他生故。种种法生。本识依他功能尽故。种种 <lb ed="X" n="0166a09"/><lb ed="R071" n="0551b18"/>似尘法尘灭。</p> <lb ed="X" n="0166a10"/><lb ed="R071" n="0552a01"/><p xml:id="pX45p0166a1001">次释第四重分别本识成意识義。复次言意识者。重 <lb ed="X" n="0166a11"/><lb ed="R071" n="0552a02"/>牒上名。释文有三。初示名所目義。名为意识下第二 <lb ed="X" n="0166a12"/><lb ed="R071" n="0552a03"/>明義所得名。此识依见爱下第三示其因相。即此相 <lb ed="X" n="0166a13"/><lb ed="R071" n="0552a04"/>续识者。恐人谬取故。指出其体。示此意识无有自体。 <lb ed="X" n="0166a14"/><lb ed="R071" n="0552a05"/>唯以前相续识为此体。有三義。一者意识義。谓依诸 <lb ed="X" n="0166a15"/><lb ed="R071" n="0552a06"/>凡夫取著转深。乃至种种妄执。执者于身计我。于尘 <lb ed="X" n="0166a16"/><lb ed="R071" n="0552a07"/>计所。二者分離義。随事擧缘也。三者分别事義。谓分 <lb ed="X" n="0166a17"/><lb ed="R071" n="0552a08"/>别六尘。有自性相。取著违顺。不同五识各缘一境。此 <lb ed="X" n="0166a18"/><lb ed="R071" n="0552a09"/>识能遍缘诸尘。此见第一名所因義讫。次释约上三 <lb ed="X" n="0166a19"/><lb ed="R071" n="0552a10"/>義。得于三名。名为意识者。示此心有依止了别義。故 <lb ed="X" n="0166a20"/><lb ed="R071" n="0552a11"/>依上意。初義得名。亦名分離识者。示此识有分離遍 <lb ed="X" n="0166a21"/><lb ed="R071" n="0552a12"/>知诸境義。此依上第二分離義得名。又复说名分别 <lb ed="X" n="0166a22"/><lb ed="R071" n="0552a13"/>事识者。示能分别虚伪尘事。此依上第三分别事识 <lb ed="X" n="0166a23"/><lb ed="R071" n="0552a14"/>立名。次释第三因相。此识依见爱烦恼增长義故者。 <lb ed="X" n="0166a24"/><lb ed="R071" n="0552a15"/>此由执识内我见等三惑力故。所以得起。故言增长。</p> <pb ed="X" xml:id="X45.0755.0166b" n="0166b"/> <lb ed="X" n="0166b01"/><lb ed="R071" n="0552a16"/><p xml:id="pX45p0166b0101">次释大文第二约对凡圣。明知断分齐。文分有三。初 <lb ed="X" n="0166b02"/><lb ed="R071" n="0552a17"/>就心性总约凡圣。明有知不知。何以故下第二擧明 <lb ed="X" n="0166b03"/><lb ed="R071" n="0552a18"/>无明染心。释成难知義。染心者有六种下第三偏就 <lb ed="X" n="0166b04"/><lb ed="R071" n="0552b01"/>无明染心明断捨分齐。</p> <lb ed="X" n="0166b05"/><lb ed="R071" n="0552b02"/><p xml:id="pX45p0166b0501">依无明熏习所起识者。此是阿赖耶识依他。为无始 <lb ed="X" n="0166b06"/><lb ed="R071" n="0552b03"/>恶习所熏。作无明依处。能起一切六七念识。非凡夫 <lb ed="X" n="0166b07"/><lb ed="R071" n="0552b04"/>能知。亦非二乘所究者。以是自性缘生最後微细甚 <lb ed="X" n="0166b08"/><lb ed="R071" n="0552b05"/>深故。非彼所知。如人睡心为昏盖所覆。于梦心境尙 <lb ed="X" n="0166b09"/><lb ed="R071" n="0552b06"/>不能了。况觉心境。二乘亦尔也。若尔是谁境界。谓依 <lb ed="X" n="0166b10"/><lb ed="R071" n="0552b07"/>菩萨从初正信者。十信信知也。发心观察者。谓解行 <lb ed="X" n="0166b11"/><lb ed="R071" n="0552b08"/>菩萨常作无明无生观。而未能证。若证法身得少分 <lb ed="X" n="0166b12"/><lb ed="R071" n="0552b09"/>知者。谓初地菩萨证见自心未究竟。故名少分也。乃 <lb ed="X" n="0166b13"/><lb ed="R071" n="0552b10"/>至菩萨究竟地者。谓第十地不能知尽者。细障未尽。 <lb ed="X" n="0166b14"/><lb ed="R071" n="0552b11"/>知未圆满。唯<persName>佛</persName>穷了者。以至此位。生灭相尽。圆证法 <lb ed="X" n="0166b15"/><lb ed="R071" n="0552b12"/>界。故名穷了。此是第一明凡圣知不知讫。</p> <lb ed="X" n="0166b16"/><lb ed="R071" n="0552b13"/><p xml:id="pX45p0166b1601">自下第二次释所以何者故。何以此心非凡夫二乘 <lb ed="X" n="0166b17"/><lb ed="R071" n="0552b14"/>所知。唯<persName>佛</persName>穷了故。下而出所由。文内有二。初略示其 <lb ed="X" n="0166b18"/><lb ed="R071" n="0552b15"/>相。所谓心性常无念故。第二褈复指斥。前文复三。初 <lb ed="X" n="0166b19"/><lb ed="R071" n="0552b16"/>明心性体净而有惑染。所以难知。虽有染心下第二 <lb ed="X" n="0166b20"/><lb ed="R071" n="0552b17"/>明虽复有惑性常不染。复是难知。是故下第三结显 <lb ed="X" n="0166b21"/><lb ed="R071" n="0552b18"/>难知義。是心从本<anchor xml:id="nkr_note_add_0166b2101" n="0166b2101"/><anchor xml:id="beg0166b2101" n="0166b2101"/>已<anchor xml:id="end0166b2101"/>来自性淸净者。示此心体自性 <lb ed="X" n="0166b22"/><lb ed="R071" n="0553a01"/>是净。非物使示。凡夫二乘尙未信有。况复能知。诸菩 <lb ed="X" n="0166b23"/><lb ed="R071" n="0553a02"/>萨等虽复分知。亦未能尽。而有无明者。虽复性净。而 <lb ed="X" n="0166b24"/><lb ed="R071" n="0553a03"/>为一切无想依止。故成无始。<anchor xml:id="nkr_note_orig_0166003" n="0166003"/>其相无明。为无明所染。 <pb ed="X" xml:id="X45.0755.0166c" n="0166c"/> <lb ed="X" n="0166c01"/><lb ed="R071" n="0553a04"/>而有其染心者。以有无明故。见慢欲嗔一切分别上 <lb ed="X" n="0166c02"/><lb ed="R071" n="0553a05"/>烦恼生。而是四住不共相无<anchor xml:id="nkr_note_orig_0166004" n="0166004"/>相。直置性净。尙自难可。 <lb ed="X" n="0166c03"/><lb ed="R071" n="0553a06"/>复言有染焉可易知也。虽有染心者。自下第二明性 <lb ed="X" n="0166c04"/><lb ed="R071" n="0553a07"/>不被染。明有客尘。而常恒不变者。示不被染。在染不 <lb ed="X" n="0166c05"/><lb ed="R071" n="0553a08"/>染。最难了知。是故此義唯<persName>佛</persName>能知者。自下第三结难 <lb ed="X" n="0166c06"/><lb ed="R071" n="0553a09"/>知義。此有二義。一无明染心尽故。无有不知。二者同 <lb ed="X" n="0166c07"/><lb ed="R071" n="0553a10"/>证心性故。得毕竟知。次第二重指斥。所谓心性常无 <lb ed="X" n="0166c08"/><lb ed="R071" n="0553a11"/>念故名为不变者。示此心性本来離念不为妄想染 <lb ed="X" n="0166c09"/><lb ed="R071" n="0553a12"/>法所变。此重示前而常恒不变从本来净義。不达一 <lb ed="X" n="0166c10"/><lb ed="R071" n="0553a13"/>法界故。乃至名为无明者。以为想妄依故。遂令不觉 <lb ed="X" n="0166c11"/><lb ed="R071" n="0553a14"/>念动。故有无明及以染心。此重显上而有无明染心 <lb ed="X" n="0166c12"/><lb ed="R071" n="0553a15"/>等也。</p> <lb ed="X" n="0166c13"/><lb ed="R071" n="0553a16"/><p xml:id="pX45p0166c1301">次释第三偏执无明染心。明断捨分齐。文复有二。初 <lb ed="X" n="0166c14"/><lb ed="R071" n="0553a17"/>解无明染心示断分齐。又染心義者下第二明此二 <lb ed="X" n="0166c15"/><lb ed="R071" n="0553a18"/>种障碍差别。前文有三。初释染心明断分齐。不了一 <lb ed="X" n="0166c16"/><lb ed="R071" n="0553b01"/>法界下第二解断无明位分。言相应義者下第三重 <lb ed="X" n="0166c17"/><lb ed="R071" n="0553b02"/>分别相应不相应。</p> <lb ed="X" n="0166c18"/><lb ed="R071" n="0553b03"/><p xml:id="pX45p0166c1801">染心有六种者。牒章擧数。一执相应染者。谓彼烦恼。 <lb ed="X" n="0166c19"/><lb ed="R071" n="0553b04"/>此是意识缘外境界。有能所相应生。即是四住烦恼 <lb ed="X" n="0166c20"/><lb ed="R071" n="0553b05"/>等心也。下明治断位分。依二乘解脱。及信相应地远 <lb ed="X" n="0166c21"/><lb ed="R071" n="0553b06"/>離。二不断相应染者。此是烦恼壞正理立非理增减。 <lb ed="X" n="0166c22"/><lb ed="R071" n="0553b07"/>因果相即。示前相续不断识相续相也。下明治断。依 <lb ed="X" n="0166c23"/><lb ed="R071" n="0553b08"/>信相应地修学方便渐渐能捨。得净心地究竟離故 <lb ed="X" n="0166c24"/><lb ed="R071" n="0553b09"/>者。从信行地至初地。三分别智相应染者。此是心惑 <pb ed="X" xml:id="X45.0755.0167a" n="0167a"/> <lb ed="X" n="0167a01"/><lb ed="R071" n="0553b10"/>分别世出世故。名之为智。即是前智识。智相下明治 <lb ed="X" n="0167a02"/><lb ed="R071" n="0553b11"/>断。依具戒地渐離乃至无相方便地究竟離地。从二 <lb ed="X" n="0167a03"/><lb ed="R071" n="0553b12"/>地尽至七地也。四现色不相应染者。此是彼气。谓取 <lb ed="X" n="0167a04"/><lb ed="R071" n="0553b13"/>外尘习气。染汚本识。恒与正思惟相应。不觉其失。名 <lb ed="X" n="0167a05"/><lb ed="R071" n="0553b14"/>不相应。即是前能现识。境界相下明治处。依色自在 <lb ed="X" n="0167a06"/><lb ed="R071" n="0553b15"/>地能離故者。由此色习气尽故。于第八地得净土自 <lb ed="X" n="0167a07"/><lb ed="R071" n="0553b16"/>在也。五能现心不相应染者。此是内惑气。此见等惑 <lb ed="X" n="0167a08"/><lb ed="R071" n="0553b17"/>有识无境。故名能见。即是前转识。能见相下显治位。 <lb ed="X" n="0167a09"/><lb ed="R071" n="0553b18"/>依心自在地远離故。以此妄想心气尽故。于九地得 <lb ed="X" n="0167a10"/><lb ed="R071" n="0554a01"/>多罗尼等自在也。六根本业不相应染者。此是心惑 <lb ed="X" n="0167a11"/><lb ed="R071" n="0554a02"/>气。谓最後一刹那无明气。即是前之业识无明业相 <lb ed="X" n="0167a12"/><lb ed="R071" n="0554a03"/>也。下示断位。依菩萨地尽得入<persName>如来</persName>地能離故者。第 <lb ed="X" n="0167a13"/><lb ed="R071" n="0554a04"/>十地菩萨断尽。得入<persName>如来</persName>地。</p> <lb ed="X" n="0167a14"/><lb ed="R071" n="0554a05"/><p xml:id="pX45p0167a1401">次释无明分齐。不了一法界義者。牒上无明。谓应以 <lb ed="X" n="0167a15"/><lb ed="R071" n="0554a06"/>无明所障後智。乃应染心为碍。今云何染心障本智。 <lb ed="X" n="0167a16"/><lb ed="R071" n="0554a07"/>无明碍後智。答曰。此难文露可知。</p> <lb ed="X" n="0167a17"/><lb ed="R071" n="0554a08"/><p xml:id="pX45p0167a1701">次释大段第三生灭相。复次生灭相者。此牒上立法 <lb ed="X" n="0167a18"/><lb ed="R071" n="0554a09"/>内相字。欲示其義。释文有二。初明生灭粗细不同。此 <lb ed="X" n="0167a19"/><lb ed="R071" n="0554a10"/>二种生灭下第二明生起因缘。初复二。初约心辨粗 <lb ed="X" n="0167a20"/><lb ed="R071" n="0554a11"/>细。粗中之粗下第二就人显差别。一者粗与心相应 <lb ed="X" n="0167a21"/><lb ed="R071" n="0554a12"/>者。示灭异二相。易学知故。又复即是六染中前三相 <lb ed="X" n="0167a22"/><lb ed="R071" n="0554a13"/>应染。二者细与心不相应者。谓生<anchor xml:id="nkr_note_orig_0167001" n="0167001"/>往二相难可达故。 <lb ed="X" n="0167a23"/><lb ed="R071" n="0554a14"/>又复即是六染中後三不相应染欲。就人显别。又粗 <lb ed="X" n="0167a24"/><lb ed="R071" n="0554a15"/>中之粗者。四相内<anchor xml:id="nkr_note_orig_0167002" n="0167002"/>灭相。又是相应内初执相应染。为 <pb ed="X" xml:id="X45.0755.0167b" n="0167b"/> <lb ed="X" n="0167b01"/><lb ed="R071" n="0554a16"/>凡夫所觉。故言凡夫境界。粗中之细者。是心异相。又 <lb ed="X" n="0167b02"/><lb ed="R071" n="0554a17"/>是不断相应染。及分别智相应染。同是相应故。名为 <lb ed="X" n="0167b03"/><lb ed="R071" n="0554a18"/>粗形。初执後得。名细中之粗者。是以住相。又是现色 <lb ed="X" n="0167b04"/><lb ed="R071" n="0554b01"/>不应染。及能见心不相应染。同不相应。故得名细。对 <lb ed="X" n="0167b05"/><lb ed="R071" n="0554b02"/>後根本业识。复名为粗。为地前乃至十地所知故。言 <lb ed="X" n="0167b06"/><lb ed="R071" n="0554b03"/>菩萨境界。细中之细者。是心生相。唯<persName>佛</persName>初觉故。是<persName>佛</persName> <lb ed="X" n="0167b07"/><lb ed="R071" n="0554b04"/>境界。又是根本业不相应染。</p> <lb ed="X" n="0167b08"/><lb ed="R071" n="0554b05"/><p xml:id="pX45p0167b0801">自下明生起因缘。文复有三。初明生灭藉缘故起。若 <lb ed="X" n="0167b09"/><lb ed="R071" n="0554b06"/>因灭下第二示因依故灭。问曰下第三问答分别。</p> <lb ed="X" n="0167b10"/><lb ed="R071" n="0554b07"/><p xml:id="pX45p0167b1001">此二种生灭者。牒上粗细二种。依于无明熏习而有 <lb ed="X" n="0167b11"/><lb ed="R071" n="0554b08"/>者。是本识依熏习力故。乃能有此生。不可根本真如 <lb ed="X" n="0167b12"/><lb ed="R071" n="0554b09"/>法界下显治断位分。唯在大乘。不通二乘也。谓从信 <lb ed="X" n="0167b13"/><lb ed="R071" n="0554b10"/>相应地。观察学断。入净心地。随分得離。乃至<persName>如来</persName>地 <lb ed="X" n="0167b14"/><lb ed="R071" n="0554b11"/>能究竟離故。次明第三重分别相应不相应義。以上 <lb ed="X" n="0167b15"/><lb ed="R071" n="0554b12"/>染心内前三名相应。後三名<anchor xml:id="nkr_note_orig_0167003" n="0167003"/>相应。故须分别。言相应 <lb ed="X" n="0167b16"/><lb ed="R071" n="0554b13"/>者。牒上名。谓心令法异。为示能念之心。与所念法异。 <lb ed="X" n="0167b17"/><lb ed="R071" n="0554b14"/>依染净差别者。此心能所。有此差别。此释相義。而知 <lb ed="X" n="0167b18"/><lb ed="R071" n="0554b15"/>相缘相<anchor xml:id="nkr_note_orig_0167004" n="0167004"/>同者。明能缘所缘合也。此解应義。不相应義 <lb ed="X" n="0167b19"/><lb ed="R071" n="0554b16"/>者。牒第二也。谓即心者。明此微气无明异心。不觉者。 <lb ed="X" n="0167b20"/><lb ed="R071" n="0554b17"/>以无能所和合。与正思惟俱。而今<anchor xml:id="nkr_note_orig_0167005" n="0167005"/>使心不觉。常无别 <lb ed="X" n="0167b21"/><lb ed="R071" n="0554b18"/><anchor xml:id="nkr_note_orig_0167006" n="0167006"/>无者。常共以俱无有别异。不同知相缘相者。示其差 <lb ed="X" n="0167b22"/><lb ed="R071" n="0555a01"/>别。</p> <lb ed="X" n="0167b23"/><lb ed="R071" n="0555a02"/><p xml:id="pX45p0167b2301">次释第二明此二种障碍之相。文内有二。而总擧障 <lb ed="X" n="0167b24"/><lb ed="R071" n="0555a03"/>治相对。此義云何<anchor xml:id="nkr_note_add_0167b2401" n="0167b2401"/><anchor xml:id="beg0167b2401" n="0167b2401"/>已<anchor xml:id="end0167b2401"/>下第二释成障相。又染心義者 <pb ed="X" xml:id="X45.0755.0167c" n="0167c"/> <lb ed="X" n="0167c01"/><lb ed="R071" n="0555a04"/>牒障体。名为烦恼碍者立障名。能障真如根本智者 <lb ed="X" n="0167c02"/><lb ed="R071" n="0555a05"/>示障相。谓障如理知烦恼以分别为相。以与真如无 <lb ed="X" n="0167c03"/><lb ed="R071" n="0555a06"/>分别相违。故名为碍。根本智者。即是真如无分别智。 <lb ed="X" n="0167c04"/><lb ed="R071" n="0555a07"/>能起後智。故得本名。亦名如理。亦名一切智。无明者 <lb ed="X" n="0167c05"/><lb ed="R071" n="0555a08"/>擧惑体。名为智碍者立障名。能障自然业智者辨相。 <lb ed="X" n="0167c06"/><lb ed="R071" n="0555a09"/>此六种无明能障世间自然业智。即是後得智。亦名 <lb ed="X" n="0167c07"/><lb ed="R071" n="0555a10"/>如<anchor xml:id="nkr_note_orig_0167007" n="0167007"/>理智。亦名一切种智。此義云何下释成障義。问曰。 <lb ed="X" n="0167c08"/><lb ed="R071" n="0555a11"/>染心障行。无明迷理。本智证理灭。所谓依因依缘者。 <lb ed="X" n="0167c09"/><lb ed="R071" n="0555a12"/>别示因缘。依因者不觉義者。无始熏习。必为内因依 <lb ed="X" n="0167c10"/><lb ed="R071" n="0555a13"/>缘。妄作境界義故者。谓现前妄想妄见外境。</p> <lb ed="X" n="0167c11"/><lb ed="R071" n="0555a14"/><p xml:id="pX45p0167c1101">次明第二依因故灭。若因灭则缘灭者。本由无明<anchor xml:id="nkr_note_orig_0167008" n="0167008"/>到 <lb ed="X" n="0167c12"/><lb ed="R071" n="0555a15"/>心。令妄作境界。无明若灭。境不可存。因灭故不相应 <lb ed="X" n="0167c13"/><lb ed="R071" n="0555a16"/>心灭者。以无明灭故。细中之细细中之粗灭。缘灭故 <lb ed="X" n="0167c14"/><lb ed="R071" n="0555a17"/>相应心灭者。境界灭故。粗中之粗粗中之细灭也。</p> <lb ed="X" n="0167c15"/><lb ed="R071" n="0555a18"/><p xml:id="pX45p0167c1501">次明第三句问答意有二。若心灭者云何相续者。此 <lb ed="X" n="0167c16"/><lb ed="R071" n="0555b01"/>是初意。明心若灭则<anchor xml:id="nkr_note_orig_0167009" n="0167009"/>随断见。不应相续乃至得<persName>佛</persName>。若 <lb ed="X" n="0167c17"/><lb ed="R071" n="0555b02"/>相续者云何说究竟灭者。此是<anchor xml:id="nkr_note_orig_0167010" n="0167010"/>微意。心若相续者。复 <lb ed="X" n="0167c18"/><lb ed="R071" n="0555b03"/><anchor xml:id="note_star_2" n="0167009" type="star"/>随于常。何故上说因缘灭故相应不相应心灭。次答 <lb ed="X" n="0167c19"/><lb ed="R071" n="0555b04"/>文有二。谓初法。次喩说。所言灭者唯心相灭非心体 <lb ed="X" n="0167c20"/><lb ed="R071" n="0555b05"/><anchor xml:id="nkr_note_orig_0167011" n="0167011"/>故。本识心性心相者。依无明所熏。作生灭之相。心相 <lb ed="X" n="0167c21"/><lb ed="R071" n="0555b06"/>灭故。妄想得尽。故不堕常。以体不灭故。终至得<persName>佛</persName>。故 <lb ed="X" n="0167c22"/><lb ed="R071" n="0555b07"/>不堕断。次明喩说者有二。初喩。後合。水喩心体。风喩 <lb ed="X" n="0167c23"/><lb ed="R071" n="0555b08"/>无明。动喩生灭妄识。静喩涅槃。文相可知。无明亦尔 <lb ed="X" n="0167c24"/><lb ed="R071" n="0555b09"/>下明合喩。文相易解也。</p> <pb ed="X" xml:id="X45.0755.0168a" n="0168a"/> <lb ed="X" n="0168a01"/><lb ed="R071" n="0555b10"/><p xml:id="pX45p0168a0101">复次有四种法熏习者。此下次释上生灭门文第二 <lb ed="X" n="0168a02"/><lb ed="R071" n="0555b11"/>立法门内能示摩诃衍自体相用義。云何能示染净 <lb ed="X" n="0168a03"/><lb ed="R071" n="0555b12"/>二法道。依藏识即示藏识为摩诃衍体。染净二法依 <lb ed="X" n="0168a04"/><lb ed="R071" n="0555b13"/>藏识现故。识外无相。即示染净摩诃衍相。藏识<anchor xml:id="nkr_note_orig_0168001" n="0168001"/>用时。 <lb ed="X" n="0168a05"/><lb ed="R071" n="0555b14"/>有厌求业用。至果起应化益物等。此示摩诃衍用義。</p> <lb ed="X" n="0168a06"/><lb ed="R071" n="0555b15"/><p xml:id="pX45p0168a0601">下明染净熏习不断。廣明此義。就内有三。初擧数总 <lb ed="X" n="0168a07"/><lb ed="R071" n="0555b16"/>释。云何为四<anchor xml:id="nkr_note_add_0168a0701" n="0168a0701"/><anchor xml:id="beg0168a0701" n="0168a0701"/>已<anchor xml:id="end0168a0701"/>下列名别解。复次染法从无始<anchor xml:id="nkr_note_add_0168a0702" n="0168a0702"/><anchor xml:id="beg0168a0702" n="0168a0702"/>已<anchor xml:id="end0168a0702"/>来 <lb ed="X" n="0168a08"/><lb ed="R071" n="0555b17"/><anchor xml:id="nkr_note_add_0168a0801" n="0168a0801"/><anchor xml:id="beg0168a0801" n="0168a0801"/>已<anchor xml:id="end0168a0801"/>下第三明染净一法有尽不尽。</p> <lb ed="X" n="0168a09"/><lb ed="R071" n="0555b18"/><p xml:id="pX45p0168a0901">就初开章内有四。复次四种法者此是第一章。<anchor xml:id="nkr_note_orig_0168002" n="0168002"/>习義 <lb ed="X" n="0168a10"/><lb ed="R071" n="0556a01"/>故者此是第二章。染法不断是第三章。净法不断是 <lb ed="X" n="0168a11"/><lb ed="R071" n="0556a02"/>第四章。</p> <lb ed="X" n="0168a12"/><lb ed="R071" n="0556a03"/><p xml:id="pX45p0168a1201">云何为四<anchor xml:id="nkr_note_add_0168a1201" n="0168a1201"/><anchor xml:id="beg0168a1201" n="0168a1201"/>已<anchor xml:id="end0168a1201"/>下依上四门次第廣释。一者净法名为 <lb ed="X" n="0168a13"/><lb ed="R071" n="0556a04"/>真如。此云本净非始起。从十二部经所生道品及<persName>佛</persName> <lb ed="X" n="0168a14"/><lb ed="R071" n="0556a05"/>功德。名之为净。此等净法皆因真如所成。故因真如 <lb ed="X" n="0168a15"/><lb ed="R071" n="0556a06"/>为净法。故摄论云。一者能成立者。谓真如十种功德。 <lb ed="X" n="0168a16"/><lb ed="R071" n="0556a07"/>起成十地新生十种正行。即是所成<anchor xml:id="nkr_note_orig_0168003" n="0168003"/>一也。一切染因 <lb ed="X" n="0168a17"/><lb ed="R071" n="0556a08"/>名为无明者。此亦云根本无明。但未有其习。一切烦 <lb ed="X" n="0168a18"/><lb ed="R071" n="0556a09"/>恼业报。名之为染。此等染法皆因无明所生。故名无 <lb ed="X" n="0168a19"/><lb ed="R071" n="0556a10"/>明。名为染因。三者妄心名为业识者。以此妄心造种 <lb ed="X" n="0168a20"/><lb ed="R071" n="0556a11"/>种业故。名业识也。四者妄境界。所谓六尘者。实唯有 <lb ed="X" n="0168a21"/><lb ed="R071" n="0556a12"/>识。无别外境界妄想故。谓之为外。即说此境。名为六 <lb ed="X" n="0168a22"/><lb ed="R071" n="0556a13"/>尘。</p> <lb ed="X" n="0168a23"/><lb ed="R071" n="0556a14"/><p xml:id="pX45p0168a2301">熏习<anchor xml:id="nkr_note_orig_0168004" n="0168004"/>義牒上第二章。文内有二。初喩。次法。喩说者以 <lb ed="X" n="0168a24"/><lb ed="R071" n="0556a15"/>衣及香明示此義。此亦如是<anchor xml:id="nkr_note_add_0168a2401" n="0168a2401"/><anchor xml:id="beg0168a2401" n="0168a2401"/>已<anchor xml:id="end0168a2401"/>下次明擧法。以合真 <pb ed="X" xml:id="X45.0755.0168b" n="0168b"/> <lb ed="X" n="0168b01"/><lb ed="R071" n="0556a16"/>如净法实无于染。乃至则有染相者。此明迷真故起 <lb ed="X" n="0168b02"/><lb ed="R071" n="0556a17"/>妄也。真如无染者。双示摩诃衍体相義。无明染法乃 <lb ed="X" n="0168b03"/><lb ed="R071" n="0556a18"/>至则有净用者。此明达妄以归真。此则摩诃衍自体 <lb ed="X" n="0168b04"/><lb ed="R071" n="0556b01"/>用義。</p> <lb ed="X" n="0168b05"/><lb ed="R071" n="0556b02"/><p xml:id="pX45p0168b0501">自下次释第三染法不断章。文内有二。初问。後释。云 <lb ed="X" n="0168b06"/><lb ed="R071" n="0556b03"/>何熏习起染法不断者。此牒前章为问。释内复二。初 <lb ed="X" n="0168b07"/><lb ed="R071" n="0556b04"/>总明真如无明妄境界三法互相熏习起不断義。此 <lb ed="X" n="0168b08"/><lb ed="R071" n="0556b05"/>妄境界<anchor xml:id="nkr_note_add_0168b0801" n="0168b0801"/><anchor xml:id="beg0168b0801" n="0168b0801"/>已<anchor xml:id="end0168b0801"/>下第二别释熏习義。所谓以依真如法故 <lb ed="X" n="0168b09"/><lb ed="R071" n="0556b06"/>有于无明者。于示有真如。故不可之者名为无明也。 <lb ed="X" n="0168b10"/><lb ed="R071" n="0556b07"/>以有无明染法因故<anchor xml:id="nkr_note_orig_0168005" n="0168005"/>者。此根本无明。一迷真<anchor xml:id="nkr_note_add_0168b1001" n="0168b1001"/><anchor xml:id="beg0168b1001" n="0168b1001"/>已<anchor xml:id="end0168b1001"/>。唯智 <lb ed="X" n="0168b11"/><lb ed="R071" n="0556b08"/>生长一切染法。则熏习真如者。此无明起<anchor xml:id="nkr_note_add_0168b1101" n="0168b1101"/><anchor xml:id="beg0168b1101" n="0168b1101"/>已<anchor xml:id="end0168b1101"/>。无力自 <lb ed="X" n="0168b12"/><lb ed="R071" n="0556b09"/>存。是依真如而起熏习。以熏习故则有妄心者。以此 <lb ed="X" n="0168b13"/><lb ed="R071" n="0556b10"/>无明熏真如故。遂依不觉生于妄也。以有妄心即有 <lb ed="X" n="0168b14"/><lb ed="R071" n="0556b11"/>熏习无明者。此妄心起<anchor xml:id="nkr_note_add_0168b1401" n="0168b1401"/><anchor xml:id="beg0168b1401" n="0168b1401"/>已<anchor xml:id="end0168b1401"/>。念念生灭。还熏无明。增其 <lb ed="X" n="0168b15"/><lb ed="R071" n="0556b12"/>势力。不了真如法故者。以此妄心依无明起故。遂不 <lb ed="X" n="0168b16"/><lb ed="R071" n="0556b13"/>能了真如法。不觉念起者。以不了真如故。更令妄心 <lb ed="X" n="0168b17"/><lb ed="R071" n="0556b14"/>生灭念也。现妄境界者。此心既因不了故起。而无中 <lb ed="X" n="0168b18"/><lb ed="R071" n="0556b15"/>执<anchor xml:id="note_star_3" n="0168005" type="star"/>者。现外境界。以有妄境界染法缘故者。此所现境 <lb ed="X" n="0168b19"/><lb ed="R071" n="0556b16"/>界既成外<anchor xml:id="nkr_note_add_0168b1901" n="0168b1901"/><anchor xml:id="beg0168b1901" n="0168b1901"/>已<anchor xml:id="end0168b1901"/>。唯作妄心生染之缘。即熏习妄心。令其 <lb ed="X" n="0168b20"/><lb ed="R071" n="0556b17"/>念<anchor xml:id="nkr_note_orig_0168006" n="0168006"/>著。此境界既是染法缘。故能熏习妄心。令其生灭。 <lb ed="X" n="0168b21"/><lb ed="R071" n="0556b18"/>增于取著。造种种业者。因此生灭取著故。遂造一切 <lb ed="X" n="0168b22"/><lb ed="R071" n="0557a01"/>身口等业。受于一切身心等苦者。以业因成故。身心 <lb ed="X" n="0168b23"/><lb ed="R071" n="0557a02"/>苦果受之必然。</p> <lb ed="X" n="0168b24"/><lb ed="R071" n="0557a03"/><p xml:id="pX45p0168b2401">次明引说熏习相。文内有三。初境界熏习。第二明妄 <pb ed="X" xml:id="X45.0755.0168c" n="0168c"/> <lb ed="X" n="0168c01"/><lb ed="R071" n="0557a04"/>心熏习。第三辨无明熏习。</p> <lb ed="X" n="0168c02"/><lb ed="R071" n="0557a05"/><p xml:id="pX45p0168c0201">境界熏习文复有二。初牒章擧数。云何为二<anchor xml:id="nkr_note_add_0168c0201" n="0168c0201"/><anchor xml:id="beg0168c0201" n="0168c0201"/>已<anchor xml:id="end0168c0201"/>下依 <lb ed="X" n="0168c03"/><lb ed="R071" n="0557a06"/>数列名。一者增长念熏习者。以此六尘境界鼓动六 <lb ed="X" n="0168c04"/><lb ed="R071" n="0557a07"/>识心海。遂令诸识生灭增长。二者增长取熏习者。谓 <lb ed="X" n="0168c05"/><lb ed="R071" n="0557a08"/>爱增名取。由此我尘心外现故。熏习七识妄念。令其 <lb ed="X" n="0168c06"/><lb ed="R071" n="0557a09"/>取著增长我相。</p> <lb ed="X" n="0168c07"/><lb ed="R071" n="0557a10"/><p xml:id="pX45p0168c0701">次释妄心熏习。文内亦二。初牒章擧数云何为二<anchor xml:id="nkr_note_add_0168c0701" n="0168c0701"/><anchor xml:id="beg0168c0701" n="0168c0701"/>已<anchor xml:id="end0168c0701"/> <lb ed="X" n="0168c08"/><lb ed="R071" n="0557a11"/>下列名解释。一者业识根本熏习者。<anchor xml:id="nkr_note_orig_0168007" n="0168007"/>示陀那识是一 <lb ed="X" n="0168c09"/><lb ed="R071" n="0557a12"/>切妄相诸识根本。能受阿罗汉乃至生灭苦故者。以 <lb ed="X" n="0168c10"/><lb ed="R071" n="0557a13"/>此熏习有馀不尽故。此三种圣人受变易苦。二者增 <lb ed="X" n="0168c11"/><lb ed="R071" n="0557a14"/>长分别事识熏习者。所谓六识念念生灭。熏习<anchor xml:id="nkr_note_orig_0168008" n="0168008"/>境增 <lb ed="X" n="0168c12"/><lb ed="R071" n="0557a15"/>长。能受凡夫业繫苦者。以此六识依惑造业故。遂令 <lb ed="X" n="0168c13"/><lb ed="R071" n="0557a16"/>凡夫受分段苦。</p> <lb ed="X" n="0168c14"/><lb ed="R071" n="0557a17"/><p xml:id="pX45p0168c1401">次第三无明熏习。文亦有二。初题章擧数。云何为二 <lb ed="X" n="0168c15"/><lb ed="R071" n="0557a18"/><anchor xml:id="nkr_note_add_0168c1501" n="0168c1501"/><anchor xml:id="beg0168c1501" n="0168c1501"/>已<anchor xml:id="end0168c1501"/>下立名解释。一者根本熏习者。此无明有二种。一 <lb ed="X" n="0168c16"/><lb ed="R071" n="0557b01"/>因。二果。此因无明。是果所依。故说根本。以能成就业 <lb ed="X" n="0168c17"/><lb ed="R071" n="0557b02"/>识義故者。以此无明常起不息。故能令执成就势力。 <lb ed="X" n="0168c18"/><lb ed="R071" n="0557b03"/>二者所起见爱熏习者。见谓我见。爱谓我爱我慢等。 <lb ed="X" n="0168c19"/><lb ed="R071" n="0557b04"/>此之三惑。是果时无明。从因生故。名之为起也。以能 <lb ed="X" n="0168c20"/><lb ed="R071" n="0557b05"/>成就分别事识義故者。以此见爱隔别自他。成于能 <lb ed="X" n="0168c21"/><lb ed="R071" n="0557b06"/>所。遂令六识增长炽燃也。</p> <lb ed="X" n="0168c22"/><lb ed="R071" n="0557b07"/><p xml:id="pX45p0168c2201">第四真如熏习灭无明者。就文内有二。云何熏习起 <lb ed="X" n="0168c23"/><lb ed="R071" n="0557b08"/>净法不断。牒前章为问。第二释此文。复分为二。第一 <lb ed="X" n="0168c24"/><lb ed="R071" n="0557b09"/>总相。妄心熏习有二<anchor xml:id="nkr_note_add_0168c2401" n="0168c2401"/><anchor xml:id="beg0168c2401" n="0168c2401"/>已<anchor xml:id="end0168c2401"/>下第二明别相。</p> <pb ed="X" xml:id="X45.0755.0169a" n="0169a"/> <lb ed="X" n="0169a01"/><lb ed="R071" n="0557b10"/><p xml:id="pX45p0169a0101">云何熏习起净法不断下乃至成自然业者。此明总 <lb ed="X" n="0169a02"/><lb ed="R071" n="0557b11"/>相。是中所谓以有真如法故能熏习无明者。此真如 <lb ed="X" n="0169a03"/><lb ed="R071" n="0557b12"/>昔未得闻熏习前。恒为无明染法熏习。以得多闻等 <lb ed="X" n="0169a04"/><lb ed="R071" n="0557b13"/>熏习。益其势力。则能熏习无明。以熏习因缘力故者。 <lb ed="X" n="0169a05"/><lb ed="R071" n="0557b14"/>此真如体熏习为因。用熏习为缘。因缘具故。有熏于 <lb ed="X" n="0169a06"/><lb ed="R071" n="0557b15"/>无明力也。则令妄心厌生死苦乐求涅槃者。以此无 <lb ed="X" n="0169a07"/><lb ed="R071" n="0557b16"/>明为真如熏故。损其势力。以势力损故。复能令依无 <lb ed="X" n="0169a08"/><lb ed="R071" n="0557b17"/>明所起妄心厌生死苦乐求涅槃。以此妄心有厌求 <lb ed="X" n="0169a09"/><lb ed="R071" n="0557b18"/>缘故者。此无明未被真如熏时。所起妄心念著境界。 <lb ed="X" n="0169a10"/><lb ed="R071" n="0558a01"/>既被熏<anchor xml:id="nkr_note_add_0169a1001" n="0169a1001"/><anchor xml:id="beg0169a1001" n="0169a1001"/>已<anchor xml:id="end0169a1001"/>後。于境界缘中。能生厌求。即熏习真如者。 <lb ed="X" n="0169a11"/><lb ed="R071" n="0558a02"/>此厌求心数习之力。<anchor xml:id="nkr_note_orig_0169001" n="0169001"/>後熏真如。更益势力也。自信<anchor xml:id="nkr_note_add_0169a1101" n="0169a1101"/><anchor xml:id="beg0169a1101" n="0169a1101"/>已<anchor xml:id="end0169a1101"/> <lb ed="X" n="0169a12"/><lb ed="R071" n="0558a03"/>性知心妄动无前境界者。此未熏<anchor xml:id="nkr_note_add_0169a1201" n="0169a1201"/><anchor xml:id="beg0169a1201" n="0169a1201"/>已<anchor xml:id="end0169a1201"/>前。不自觉知。现 <lb ed="X" n="0169a13"/><lb ed="R071" n="0558a04"/>妄境界。既更熏<anchor xml:id="nkr_note_add_0169a1301" n="0169a1301"/><anchor xml:id="beg0169a1301" n="0169a1301"/>已<anchor xml:id="end0169a1301"/>。其力渐增。以渐增故。决定正信。得 <lb ed="X" n="0169a14"/><lb ed="R071" n="0558a05"/>入信位。修远離法者。此则以寻思方便。修无尘观。以 <lb ed="X" n="0169a15"/><lb ed="R071" n="0558a06"/>如实知无前境界故有。复次如实智观通达外尘无 <lb ed="X" n="0169a16"/><lb ed="R071" n="0558a07"/>相性也。此则解位观相也。种种方便起随顺行者。依 <lb ed="X" n="0169a17"/><lb ed="R071" n="0558a08"/>他性观。随顺真如。起诸波罗蜜行。此则行位修相。不 <lb ed="X" n="0169a18"/><lb ed="R071" n="0558a09"/>取不念者。知依他性似尘显现故非取所。以非取所 <lb ed="X" n="0169a19"/><lb ed="R071" n="0558a10"/>故不取也。复知似识显现故非能念。故不念也。以不 <lb ed="X" n="0169a20"/><lb ed="R071" n="0558a11"/>取不念故。得入依他无生性。即证见真实性名为见 <lb ed="X" n="0169a21"/><lb ed="R071" n="0558a12"/>通。此相地也。乃至久远熏习故者。于後二阿僧祇。修 <lb ed="X" n="0169a22"/><lb ed="R071" n="0558a13"/>习诸行。熏习真如。力势满足无明则灭者。以真如力 <lb ed="X" n="0169a23"/><lb ed="R071" n="0558a14"/>势满足故。能熏习最後一念无明尽也。以无明灭故 <lb ed="X" n="0169a24"/><lb ed="R071" n="0558a15"/>心无有起者。本因不觉故。妄想心起。无明灭故。妄心 <pb ed="X" xml:id="X45.0755.0169b" n="0169b"/> <lb ed="X" n="0169b01"/><lb ed="R071" n="0558a16"/>无因。理无有起也。以无起故境界随灭者。此境界由 <lb ed="X" n="0169b02"/><lb ed="R071" n="0558a17"/>妄心显现。妄心既灭。彼所因而得有也。因缘俱灭故 <lb ed="X" n="0169b03"/><lb ed="R071" n="0558a18"/>者。无明为因。妄境为缘。此因与缘。至此时都尽也。心 <lb ed="X" n="0169b04"/><lb ed="R071" n="0558b01"/>相皆尽者。此心生灭之相。亦皆随尽。<anchor xml:id="nkr_note_orig_0169002" n="0169002"/>示时本识即得 <lb ed="X" n="0169b05"/><lb ed="R071" n="0558b02"/>解脱身也。名得涅槃者。以此阿赖耶识。生一切法功 <lb ed="X" n="0169b06"/><lb ed="R071" n="0558b03"/>德尽故。依止即转名为涅槃。亦名法身也。成自然业 <lb ed="X" n="0169b07"/><lb ed="R071" n="0558b04"/>者。以依法身起应化身。作利益化业无功<anchor xml:id="nkr_note_orig_0169003" n="0169003"/>用也。</p> <lb ed="X" n="0169b08"/><lb ed="R071" n="0558b05"/><p xml:id="pX45p0169b0801">次释别相有二种。一者妄心相。二者真如相。</p> <lb ed="X" n="0169b09"/><lb ed="R071" n="0558b06"/><p xml:id="pX45p0169b0901">妄心熏习義有二种乃至速趣涅槃者。此明妄心相。 <lb ed="X" n="0169b10"/><lb ed="R071" n="0558b07"/>是中妄心者。是被熏无明所生。妄心虽有厌求之功 <lb ed="X" n="0169b11"/><lb ed="R071" n="0558b08"/><anchor xml:id="nkr_note_orig_0169004" n="0169004"/>能以不觉为性。故名妄也。熏习義有二种者。此妄心 <lb ed="X" n="0169b12"/><lb ed="R071" n="0558b09"/>既有二。故熏习功<anchor xml:id="nkr_note_orig_0169005" n="0169005"/>德亦二也。云何为二者。责其二相 <lb ed="X" n="0169b13"/><lb ed="R071" n="0558b10"/>也。一者分别事识熏习者。出其识体。下释其相。依诸 <lb ed="X" n="0169b14"/><lb ed="R071" n="0558b11"/>凡夫二乘人等者。明起熏人也。厌生死苦者。此识于 <lb ed="X" n="0169b15"/><lb ed="R071" n="0558b12"/>生死心。有厌苦功能。随力所能者。随分起修也。以渐 <lb ed="X" n="0169b16"/><lb ed="R071" n="0558b13"/>趣向无上道者。示所趣向也。示非顿成。故言以渐。二 <lb ed="X" n="0169b17"/><lb ed="R071" n="0558b14"/>者意熏习者。次明第二心相。是中意者。谓染汚意。恒 <lb ed="X" n="0169b18"/><lb ed="R071" n="0558b15"/>为染汚法依止。故名意。此明起熏习识。谓诸菩萨者。 <lb ed="X" n="0169b19"/><lb ed="R071" n="0558b16"/>此明起熏习人也。此无明未被熏时。所生之意。恒起 <lb ed="X" n="0169b20"/><lb ed="R071" n="0558b17"/>四惑。染汚意识。令诸凡夫起四种上心顚倒。计我我 <lb ed="X" n="0169b21"/><lb ed="R071" n="0558b18"/>所。若被熏<anchor xml:id="nkr_note_add_0169b2101" n="0169b2101"/><anchor xml:id="beg0169b2101" n="0169b2101"/>已<anchor xml:id="end0169b2101"/>後。所生之意。于诸菩萨。有何功能也。发 <lb ed="X" n="0169b22"/><lb ed="R071" n="0559a01"/>心勇猛速趣涅槃者。示此阿陀那识虽复不能染汚 <lb ed="X" n="0169b23"/><lb ed="R071" n="0559a02"/>意识起我我所。犹能令意识谓我修无我。作如是言。 <lb ed="X" n="0169b24"/><lb ed="R071" n="0559a03"/>唯我一人。犹无等侣。此识若无。如此作意亦不得有 <pb ed="X" xml:id="X45.0755.0169c" n="0169c"/> <lb ed="X" n="0169c01"/><lb ed="R071" n="0559a04"/>也。</p> <lb ed="X" n="0169c02"/><lb ed="R071" n="0559a05"/><p xml:id="pX45p0169c0201">次释真如别相。此文有二。初正解熏<anchor xml:id="nkr_note_orig_0169006" n="0169006"/>习。此体用熏习 <lb ed="X" n="0169c03"/><lb ed="R071" n="0559a06"/>分别有二下约人解释。前文有三。真如熏习有二第 <lb ed="X" n="0169c04"/><lb ed="R071" n="0559a07"/>一擧数。云何<anchor xml:id="nkr_note_add_0169c0401" n="0169c0401"/><anchor xml:id="beg0169c0401" n="0169c0401"/>已<anchor xml:id="end0169c0401"/>下第二列名。自体相下第三释義。释 <lb ed="X" n="0169c05"/><lb ed="R071" n="0559a08"/>文有二。初释体。熏习下第二释用。自体相熏习乃至 <lb ed="X" n="0169c06"/><lb ed="R071" n="0559a09"/>发心修行者。此明体相。此文有二。初正释体相。问<anchor xml:id="nkr_note_orig_0169007" n="0169007"/>云 <lb ed="X" n="0169c07"/><lb ed="R071" n="0559a10"/>下立难释疑也。</p> <lb ed="X" n="0169c08"/><lb ed="R071" n="0559a11"/><p xml:id="pX45p0169c0801">自体相熏习者。谓真如自体有不思议熏也。从无始 <lb ed="X" n="0169c09"/><lb ed="R071" n="0559a12"/>世来者。示此如性无有始时。具无漏法者。具一切净 <lb ed="X" n="0169c10"/><lb ed="R071" n="0559a13"/>法生功<anchor xml:id="nkr_note_orig_0169008" n="0169008"/>能也。备有不思议业者。此无漏法。非止唯有 <lb ed="X" n="0169c11"/><lb ed="R071" n="0559a14"/>如此。复有不思议业。与众生等作境界之性者。此真 <lb ed="X" n="0169c12"/><lb ed="R071" n="0559a15"/>如道。与一切法为体。作见闻等境界之性。众生若起 <lb ed="X" n="0169c13"/><lb ed="R071" n="0559a16"/>见闻等识。皆真如所熏也。又复梦<anchor xml:id="note_star_4" n="0167009" type="star"/>随地狱。及睹罗刹。 <lb ed="X" n="0169c14"/><lb ed="R071" n="0559a17"/>厌苦发心。或値凡圣众会。逢于勝缘。及闻染法。欣乐 <lb ed="X" n="0169c15"/><lb ed="R071" n="0559a18"/>发心等。悉真如内熏习力也。依此二義者。无漏法及 <lb ed="X" n="0169c16"/><lb ed="R071" n="0559b01"/>不思议业二義也。恒常熏习者。此二義非正熏来无 <lb ed="X" n="0169c17"/><lb ed="R071" n="0559b02"/>始。然复无终也。以有力故者。未得闻熏习前。但有自 <lb ed="X" n="0169c18"/><lb ed="R071" n="0559b03"/>性。未有厌離功能。复闻熏习後。方有势力也。能令众 <lb ed="X" n="0169c19"/><lb ed="R071" n="0559b04"/>生厌生死苦乃至发心修行者。此示熏习力也。</p> <lb ed="X" n="0169c20"/><lb ed="R071" n="0559b05"/><p xml:id="pX45p0169c2001">次立难释疑。初问。後答。此难文有四。若如是者述上 <lb ed="X" n="0169c21"/><lb ed="R071" n="0559b06"/>義宗。一切众生下第二纵立。云何下第三双设两难。 <lb ed="X" n="0169c22"/><lb ed="R071" n="0559b07"/>皆应一时下第四结难。是中若如此義是述论主立 <lb ed="X" n="0169c23"/><lb ed="R071" n="0559b08"/>真如熏众生義也。一切众生悉有真如等皆熏习者。 <lb ed="X" n="0169c24"/><lb ed="R071" n="0559b09"/>此是第二纵立熏義。一切凡圣众生等。为真如之所 <pb ed="X" xml:id="X45.0755.0170a" n="0170a"/> <lb ed="X" n="0170a01"/><lb ed="R071" n="0559b10"/>熏也。云何有信无信者。此是第三双设信不信及前 <lb ed="X" n="0170a02"/><lb ed="R071" n="0559b11"/>後二难。若众生生信由真如熏故方有信者。此真如 <lb ed="X" n="0170a03"/><lb ed="R071" n="0559b12"/>性众生等有。熏義亦齐。若尔信应俱信。云何有信者 <lb ed="X" n="0170a04"/><lb ed="R071" n="0559b13"/>有不信者无量前後差别者。此真如无前後际。若能 <lb ed="X" n="0170a05"/><lb ed="R071" n="0559b14"/>熏众生令得信者。即应一时生信。云何前後生信有 <lb ed="X" n="0170a06"/><lb ed="R071" n="0559b15"/>无量差别也。若实有如此義者。应无前後。皆应一时 <lb ed="X" n="0170a07"/><lb ed="R071" n="0559b16"/>下第四结难。</p> <lb ed="X" n="0170a08"/><lb ed="R071" n="0559b17"/><p xml:id="pX45p0170a0801">次答此有三种。一厚薄不同故有信不信。二起烦恼 <lb ed="X" n="0170a09"/><lb ed="R071" n="0559b18"/>有前後故有前信後信。三因缘具不具故有信不信。 <lb ed="X" n="0170a10"/><lb ed="R071" n="0560a01"/>是中真中本一而有无量无边无明者。此真如有过 <lb ed="X" n="0170a11"/><lb ed="R071" n="0560a02"/>恒沙等不觉義。从本<anchor xml:id="nkr_note_add_0170a1101" n="0170a1101"/><anchor xml:id="beg0170a1101" n="0170a1101"/>已<anchor xml:id="end0170a1101"/>来自性差别者。此不觉義。是 <lb ed="X" n="0170a12"/><lb ed="R071" n="0560a03"/>真如功能自性法尔也。厚薄不同<anchor xml:id="nkr_note_orig_0170001" n="0170001"/>故。因此不觉義。幻 <lb ed="X" n="0170a13"/><lb ed="R071" n="0560a04"/>起众生。此幻众生不自知幻。故起我我所。有轻有重。 <lb ed="X" n="0170a14"/><lb ed="R071" n="0560a05"/>熏于无明。遂便厚薄。薄者有信。厚者无信。是以有此 <lb ed="X" n="0170a15"/><lb ed="R071" n="0560a06"/>不同也。</p> <lb ed="X" n="0170a16"/><lb ed="R071" n="0560a07"/> <lb ed="X" n="0170a17"/><lb ed="R071" n="0560a08"/><cb:juan fun="close" n="1"><cb:jhead>大乘起信论疏卷上<note place="inline">终</note></cb:jhead></cb:juan> <lb ed="X" n="0170a18"/><lb ed="R071" n="0560a09"/> <lb ed="X" n="0170a19"/><lb ed="R071" n="0560a10"/><cb:div type="w"><p xml:id="pX45p0170a1901"><name role="" type="person">高野山</name>妙瑞律师住如意轮寺之日。以宝库本。所 <lb ed="X" n="0170a20"/><lb ed="R071" n="0560a11"/>誊写者。上下二卷。<note place="inline">予</note>请以写之雠校。下卷同海东 <lb ed="X" n="0170a21"/><lb ed="R071" n="0560a12"/>疏。故不写之。下卷终记云。天平十三年岁次<note place="inline">辛巳</note> <lb ed="X" n="0170a22"/><lb ed="R071" n="0560a13"/>十月二日。隅寺温室院写竟。沙弥行晓。</p> <lb ed="X" n="0170a23"/><lb ed="R071" n="0560a14"/><p xml:id="pX45p0170a2301">安永八<anchor xml:id="nkr_note_add_0170a2301" n="0170a2301"/><anchor xml:id="beg0170a2301" n="0170a2301"/>己<anchor xml:id="end0170a2301"/>亥年六月八日转写之功<anchor xml:id="nkr_note_add_0170a2302" n="0170a2302"/><anchor xml:id="beg0170a2302" n="0170a2302"/>已<anchor xml:id="end0170a2302"/>竟。</p> <lb ed="X" n="0170a24"/><lb ed="R071" n="0560a15"/><p xml:id="pX45p0170a2401">沙门 快道</p></cb:div></cb:div> </body> <back> <cb:div type="apparatus"> <head>挍注</head> <p> <app from="#beg0154a1301" to="#end0154a1301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0154a2201" to="#end0154a2201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0154b0201" to="#end0154b0201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0154b0601" to="#end0154b0601"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0154b0701" to="#end0154b0701"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0154b0801" to="#end0154b0801"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">鸣</lem><rdg wit="#wit.orig">呜</rdg></app> <app from="#beg0154b0802" to="#end0154b0802"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0154b2301" to="#end0154b2301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0154c0401" to="#end0154c0401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">减</lem><rdg wit="#wit.orig">灭</rdg></app> <app from="#beg0154c1401" to="#end0154c1401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">邪</lem><rdg wit="#wit.orig">耶</rdg></app> <app from="#beg0155a0101" to="#end0155a0101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0155a0201" to="#end0155a0201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0155a0501" to="#end0155a0501"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0155a0502" to="#end0155a0502"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0155a1001" to="#end0155a1001"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0155a1401" to="#end0155a1401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0155a1501" to="#end0155a1501"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0155a1701" to="#end0155a1701"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0155a1702" to="#end0155a1702"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0155a2001" to="#end0155a2001"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0155a2301" to="#end0155a2301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0155b0401" to="#end0155b0401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0155b1701" to="#end0155b1701"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0155c0201" to="#end0155c0201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0155c0401" to="#end0155c0401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0155c0402" to="#end0155c0402"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0155c0901" to="#end0155c0901"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0155c1101" to="#end0155c1101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0156a0401" to="#end0156a0401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0156a0501" to="#end0156a0501"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0156a0601" to="#end0156a0601"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0156a1001" to="#end0156a1001"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0156a1101" to="#end0156a1101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0156a1301" to="#end0156a1301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0156a1801" to="#end0156a1801"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0156a1901" to="#end0156a1901"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0156b0101" to="#end0156b0101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0156b0501" to="#end0156b0501"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0156b1501" to="#end0156b1501"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0156b1601" to="#end0156b1601"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0156c1301" to="#end0156c1301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0156c1401" to="#end0156c1401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0156c1501" to="#end0156c1501"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0156c1701" to="#end0156c1701"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0156c1901" to="#end0156c1901"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0157a1701" to="#end0157a1701"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0157a2201" to="#end0157a2201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0157a2301" to="#end0157a2301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0157b1101" to="#end0157b1101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0157b1401" to="#end0157b1401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0157c1001" to="#end0157c1001"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0157c1201" to="#end0157c1201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0158a0801" to="#end0158a0801"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">但</lem><rdg wit="#wit.orig">但</rdg></app> <app from="#beg0158a1701" to="#end0158a1701"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0158a1702" to="#end0158a1702"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0158b0201" to="#end0158b0201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0158b2101" to="#end0158b2101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">但</lem><rdg wit="#wit.orig">但</rdg></app> <app from="#beg0158c0601" to="#end0158c0601"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0158c0701" to="#end0158c0701"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">但</lem><rdg wit="#wit.orig">但</rdg></app> <app from="#beg0159a2001" to="#end0159a2001"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0159a2201" to="#end0159a2201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0160a0101" to="#end0160a0101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0160a0501" to="#end0160a0501"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0160b0101" to="#end0160b0101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0160c0501" to="#end0160c0501"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0160c1801" to="#end0160c1801"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0160c2001" to="#end0160c2001"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0161b1601" to="#end0161b1601"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0163b0201" to="#end0163b0201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0163b1501" to="#end0163b1501"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">但</lem><rdg wit="#wit.orig">但</rdg></app> <app from="#beg0163b2101" to="#end0163b2101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0164a0501" to="#end0164a0501"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0164a0701" to="#end0164a0701"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0164a1901" to="#end0164a1901"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0164a2401" to="#end0164a2401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0164b1101" to="#end0164b1101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0164c1901" to="#end0164c1901"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0165a0801" to="#end0165a0801"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0165b1301" to="#end0165b1301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0165b2101" to="#end0165b2101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0165c0101" to="#end0165c0101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0165c0501" to="#end0165c0501"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0165c0601" to="#end0165c0601"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0166a0101" to="#end0166a0101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0166a0201" to="#end0166a0201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0166b2101" to="#end0166b2101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0167b2401" to="#end0167b2401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0168a0701" to="#end0168a0701"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0168a0702" to="#end0168a0702"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0168a0801" to="#end0168a0801"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0168a1201" to="#end0168a1201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0168a2401" to="#end0168a2401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0168b0801" to="#end0168b0801"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0168b1001" to="#end0168b1001"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0168b1101" to="#end0168b1101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0168b1401" to="#end0168b1401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0168b1901" to="#end0168b1901"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0168c0201" to="#end0168c0201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0168c0701" to="#end0168c0701"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0168c1501" to="#end0168c1501"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0168c2401" to="#end0168c2401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0169a1001" to="#end0169a1001"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0169a1101" to="#end0169a1101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0169a1201" to="#end0169a1201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0169a1301" to="#end0169a1301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0169b2101" to="#end0169b2101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0169c0401" to="#end0169c0401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0170a1101" to="#end0170a1101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0170a2301" to="#end0170a2301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0170a2302" to="#end0170a2302"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> </p> </cb:div> <cb:div type="cbeta-notes"> <head>CBETA 挍注</head> <p> <note n="0157007" resp="#resp3" type="mod" target="#nkr_note_mod_0157007">功下一有能是故真如亦由妄心方有摄義示此二门俱能总摄也又复若说妄心真非妄外若说真心妄非真外如冰水相摄即成上立法内是心则摄一切世出世法也心真如者下第四廣解二门即成上立法内依于此心显示摩诃衍体故释内有二初心真如者解心真如门成上立法内是心真如相能示摩诃衍体故心生灭者下第二解心生灭门成上立法内是心生灭因缘相能显摩诃衍自体相用故释心真如内复二初明離言说相复次真如依言说下第二门依言说相就初文有二初正释真如義问曰已下第二门答明入真如观前文有五心真如者下乃至不生不灭第一门心真如通为一切法体诸法下第二明诸妄法无自体质是故一切法下第三以七种義定真如名以一切言说下第四明诸妄法有名无实言真如者亦无有相下第五遣秘密疑初言心真如者此即释初明心真如通为一切法体一法界者法性无二大总相法门体者示其能摄一切法也心性不生不灭者指前总摄法体无生灭也一切诸法唯依妄念者第二明诸妄法无自体一切法者明分别性一切法也唯依妄念而有差别者显此诸法妄四百字</note> </p> </cb:div> <cb:div type="xuzang-notes"> <head>卍续藏 挍注</head> <p> <note n="0153019" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0153019">空上一有虚字</note> <note n="0153020" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0153020">履一作复</note> <note n="0153021" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0153021">或下一有可字</note> <note n="0153022" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0153022">为一作遍</note> <note n="0153023" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0153023">德一作能下同</note> <note n="0154001" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0154001">彼下一有于字</note> <note n="0154002" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0154002">可等五字一作之功能</note> <note n="0154003" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0154003">应体一作本</note> <note n="0154004" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0154004">者下一有故字</note> <note n="0154005" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0154005">论上一有以字</note> <note n="0154006" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0154006">摄下一有以字</note> <note n="0154007" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0154007">业一作等</note> <note n="0154008" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0154008">一无治字</note> <note n="0154009" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0154009">治下有彼字</note> <note n="0154010" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0154010">者作著</note> <note n="0154011" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0154011">无故字</note> <note n="0155001" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0155001">实体一作体定</note> <note n="0155002" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0155002">门一作内</note> <note n="0155003" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0155003">无上一作亡今谓疑<persName>佛</persName></note> <note n="0155004" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0155004">一无等字</note> <note n="0155005" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0155005">谬上一有不字</note> <note n="0155006" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0155006">为上有以字</note> <note n="0155007" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0155007">一无消字</note> <note n="0155008" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0155008">业上有消字</note> <note n="0155009" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0155009">如下一有定字</note> <note n="0155010" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0155010">既下一有知字</note> <note n="0155011" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0155011">废一作背</note> <note n="0155012" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0155012">是下一有此字</note> <note n="0156001" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0156001">一无分字</note> <note n="0156002" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0156002">门一作内</note> <note n="0156003" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0156003 #note_star_1">言下一有谓次同</note> <note n="0156004" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0156004">依一作作</note> <note n="0156005" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0156005">示上一有显字</note> <note n="0156006" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0156006">三一作二</note> <note n="0156007" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0156007">一无是字</note> <note n="0156008" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0156008">令疑今</note> <note n="0156009" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0156009">所一作起</note> <note n="0156010" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0156010">功下一有用字</note> <note n="0156011" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0156011">息一作自心</note> <note n="0156012" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0156012">故下一有真字</note> <note n="0156013" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0156013">皆下有真字</note> <note n="0156014" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0156014">德一作用</note> <note n="0157001" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0157001">彰疑障</note> <note n="0157002" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0157002">深疑染</note> <note n="0157003" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0157003">如下一有用字</note> <note n="0157004" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0157004">常下一有乐字</note> <note n="0157005" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0157005">门一作内</note> <note n="0157006" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0157006">若下一有比字</note> <note n="0157007" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0157007">功下一有能是故真如亦由妄心方有摄義示此二门俱能总摄也又复若说妄心真非妄外若说真心妄非真外如冰水相摄即成上立法内是心则摄一切世出世法也心真如者下第四廣解二门即成上立法内依于此心显示摩诃衍体故释内有二初心真如者解心真如门成上立法内是心真如相能示摩诃衍体故心生灭者下第二解心生灭门成上立法内是心生灭因缘相能显摩诃衍自体相用故释心真如内复二初明離言说相复次真如依言说下第二门依言说相就初文有二初正释真如義问曰巳下第二门答明入真如观前文有五心真如者下乃至不生不灭第一门心真如通为一切法体诸法下第二明诸妄法无自体质是故一切法下第三以七种義定真如名以一切言说下第四明诸妄法有名无实言真如者亦无有相下第五遣秘密疑初言心真如者此即释初明心真如通为一切法体一法界者法性无二大总相法门体者示其能摄一切法也心性不生不灭者指前总摄法体无生灭也一切诸法唯依妄念者第二明诸妄法无自体一切法者明分别性一切法也唯依妄念而有差别者显此诸法妄四百字</note> <note n="0157008" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0157008">则下一有无字</note> <note n="0158001" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0158001">犹作独</note> <note n="0158002" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0158002">名下有者字</note> <note n="0158003" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0158003">此一作示</note> <note n="0158004" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0158004">乘疑乖</note> <note n="0158005" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0158005">既下一有知字</note> <note n="0158006" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0158006">实字疑剩</note> <note n="0159001" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0159001">相一作想</note> <note n="0159002" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0159002">尔一作示</note> <note n="0159003" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0159003">有一作者</note> <note n="0159004" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0159004">虽上一有義字</note> <note n="0159005" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0159005"><g ref="#CB01002">碍</g>一作寻</note> <note n="0159006" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0159006">法下一有者字</note> <note n="0159007" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0159007">性一作体</note> <note n="0160001" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0160001">谓下一有异字</note> <note n="0160002" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0160002">一无觉字</note> <note n="0160003" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0160003">末疑未</note> <note n="0160004" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0160004">究上一有此字</note> <note n="0160005" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0160005">心下一有三字空处</note> <note n="0160006" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0160006">反疑及</note> <note n="0160007" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0160007">□□疑知言</note> <note n="0161001" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0161001">实一作更</note> <note n="0161002" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0161002">後疑复</note> <note n="0161003" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0161003">愿一作双</note> <note n="0161004" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0161004">德一作能下同</note> <note n="0161005" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0161005">修疑备</note> <note n="0161006" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0161006">一无至字</note> <note n="0162001" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0162001">复一作彼</note> <note n="0162002" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0162002">淸一作诸</note> <note n="0162003" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0162003">相字疑剩</note> <note n="0162004" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0162004">一无故字</note> <note n="0162005" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0162005">一无所字</note> <note n="0162006" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0162006">既下一有无字</note> <note n="0163001" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0163001">智一作者</note> <note n="0163002" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0163002">故下一有淳字</note> <note n="0163003" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0163003">常疑当</note> <note n="0163004" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0163004">一下一有者字</note> <note n="0163005" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0163005">耶通邪</note> <note n="0163006" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0163006">三上一有生字</note> <note n="0163007" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0163007">未字疑剩</note> <note n="0163008" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0163008">相上一有不字</note> <note n="0164001" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0164001">一无识字</note> <note n="0164002" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0164002">即下一有是字</note> <note n="0164003" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0164003">提下一有之字</note> <note n="0164004" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0164004">致一作数</note> <note n="0164005" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0164005">明论作相</note> <note n="0165001" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0165001">兹一作慈</note> <note n="0165002" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0165002">唯疑准</note> <note n="0165003" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0165003">住疑任下同</note> <note n="0165004" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0165004">依等二十一字疑剩</note> <note n="0165005" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0165005">何疑可</note> <note n="0165006" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0165006">淸疑诸</note> <note n="0165007" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0165007">便疑使</note> <note n="0165008" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0165008">准疑唯</note> <note n="0166001" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0166001">则故疑写倒</note> <note n="0166002" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0166002">秘疑我</note> <note n="0166003" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0166003">其疑共</note> <note n="0166004" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0166004">相一作明</note> <note n="0167001" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0167001">往疑住</note> <note n="0167002" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0167002">灭一作识</note> <note n="0167003" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0167003">相上一有不字</note> <note n="0167004" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0167004">同一作因</note> <note n="0167005" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0167005">使一作便</note> <note n="0167006" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0167006">无一作异</note> <note n="0167007" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0167007">理一作量</note> <note n="0167008" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0167008">到疑倒</note> <note n="0167009" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0167009 #note_star_2 #note_star_4">随疑堕次同</note> <note n="0167010" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0167010">微疑後</note> <note n="0167011" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0167011">故一作有今谓疑灭</note> <note n="0168001" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0168001">用疑因</note> <note n="0168002" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0168002">习上一有熏字</note> <note n="0168003" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0168003">一一作立</note> <note n="0168004" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0168004">義下一有者字</note> <note n="0168005" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0168005 #note_star_3">者一作有次同</note> <note n="0168006" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0168006">著下一有者字</note> <note n="0168007" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0168007">示上一有此字</note> <note n="0168008" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0168008">一无境字</note> <note n="0169001" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0169001">後一作复</note> <note n="0169002" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0169002">示疑尔</note> <note n="0169003" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0169003">用下一有成字</note> <note n="0169004" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0169004">能一作犹</note> <note n="0169005" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0169005">德疑能</note> <note n="0169006" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0169006">习下一有相字</note> <note n="0169007" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0169007">云一作出</note> <note n="0169008" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0169008">能一作德</note> <note n="0170001" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0170001">故下一有者字</note> </p> </cb:div> <cb:div type="add-notes"> <head>新增挍注</head> <p> <note n="0154a1301" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0154a1301">己【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0154a2201" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0154a2201">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0154b0201" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0154b0201">己【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0154b0601" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0154b0601">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0154b0701" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0154b0701">己【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0154b0801" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0154b0801">鸣【CB】，呜【卍续】</note> <note n="0154b0802" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0154b0802">己【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0154b2301" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0154b2301">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0154c0401" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0154c0401">减【CB】，灭【卍续】</note> <note n="0154c1401" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0154c1401">邪【CB】，耶【卍续】</note> <note n="0155a0101" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0155a0101">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0155a0201" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0155a0201">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0155a0501" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0155a0501">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0155a0502" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0155a0502">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0155a1001" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0155a1001">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0155a1401" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0155a1401">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0155a1501" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0155a1501">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0155a1701" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0155a1701">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0155a1702" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0155a1702">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0155a2001" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0155a2001">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0155a2301" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0155a2301">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0155b0401" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0155b0401">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0155b1701" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0155b1701">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0155c0201" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0155c0201">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0155c0401" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0155c0401">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0155c0402" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0155c0402">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0155c0901" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0155c0901">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0155c1101" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0155c1101">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0156a0401" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0156a0401">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0156a0501" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0156a0501">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0156a0601" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0156a0601">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0156a1001" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0156a1001">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0156a1101" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0156a1101">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0156a1301" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0156a1301">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0156a1801" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0156a1801">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0156a1901" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0156a1901">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0156b0101" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0156b0101">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0156b0501" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0156b0501">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0156b1501" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0156b1501">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0156b1601" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0156b1601">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0156c1301" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0156c1301">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0156c1401" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0156c1401">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0156c1501" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0156c1501">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0156c1701" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0156c1701">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0156c1901" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0156c1901">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0157a1701" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0157a1701">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0157a2201" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0157a2201">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0157a2301" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0157a2301">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0157b1101" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0157b1101">己【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0157b1401" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0157b1401">己【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0157c1001" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0157c1001">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0157c1201" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0157c1201">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0158a0801" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0158a0801">但【CB】，但【卍续】</note> <note n="0158a1701" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0158a1701">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0158a1702" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0158a1702">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0158b0201" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0158b0201">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0158b2101" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0158b2101">但【CB】，但【卍续】</note> <note n="0158c0601" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0158c0601">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0158c0701" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0158c0701">但【CB】，但【卍续】</note> <note n="0159a2001" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0159a2001">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0159a2201" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0159a2201">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0160a0101" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0160a0101">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0160a0501" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0160a0501">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0160b0101" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0160b0101">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0160c0501" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0160c0501">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0160c1801" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0160c1801">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0160c2001" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0160c2001">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0161b1601" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0161b1601">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0163b0201" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0163b0201">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0163b1501" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0163b1501">但【CB】，但【卍续】</note> <note n="0163b2101" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0163b2101">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0164a0501" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0164a0501">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0164a0701" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0164a0701">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0164a1901" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0164a1901">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0164a2401" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0164a2401">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0164b1101" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0164b1101">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0164c1901" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0164c1901">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0165a0801" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0165a0801">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0165b1301" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0165b1301">己【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0165b2101" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0165b2101">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0165c0101" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0165c0101">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0165c0501" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0165c0501">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0165c0601" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0165c0601">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0166a0101" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0166a0101">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0166a0201" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0166a0201">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0166b2101" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0166b2101">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0167b2401" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0167b2401">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0168a0701" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0168a0701">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0168a0702" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0168a0702">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0168a0801" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0168a0801">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0168a1201" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0168a1201">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0168a2401" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0168a2401">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0168b0801" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0168b0801">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0168b1001" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0168b1001">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0168b1101" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0168b1101">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0168b1401" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0168b1401">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0168b1901" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0168b1901">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0168c0201" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0168c0201">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0168c0701" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0168c0701">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0168c1501" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0168c1501">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0168c2401" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0168c2401">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0169a1001" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0169a1001">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0169a1101" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0169a1101">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0169a1201" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0169a1201">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0169a1301" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0169a1301">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0169b2101" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0169b2101">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0169c0401" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0169c0401">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0170a1101" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0170a1101">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0170a2301" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0170a2301">己【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0170a2302" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0170a2302">已【CB】，巳【卍续】</note> </p> </cb:div> </back></text></TEI>